King Gia Long’s tomb

Lăng vua Gia Long


Gia Long founded the Nguyen Dynasty that ruled the country for more than a century. A visit to his tomb in the former imperial city, therefore, is not to be missed. The mausoleum is in Dinh Mon Village, Huong Tra District on the west bank of the Huong (Perfume River), around 20 kilometers from downtown Hue.

Vua Gia Long lập nên triều Nguyễn trị vì trong suốt hơn 1 thế kỷ. Vì vậy không thể không tới thăm lăng mộ của ông khi đến với cố đô. Lăng mộ nằm ở làng Định Môn, huyện Hương Trà, bờ tây của sông Hương, cách trung tâm thành phố Huế 20km.


The tomb of King Gia Long is somewhat remote from the Imperial Citadel and tourists can only reach it taking a boat along the Perfume River.

Lăng vua Gia Long hơi xa Hoàng thành và du khách chỉ có thể đến đó bằng thuyền dọc sông Hương.


The site is surrounded by greenery and lotus ponds that enhance the quietness of the place with their beauty.

Khu vực này được bao quanh bởi cây xanh và ao sen càng làm tăng thêm vẻ đẹp yên tĩnh cho nơi đây.


The king is buried beside Queen Thua Thien Cao who supported him through many trials and tribulations.

Nhà vua được an táng bên cạnh Hoàng hậu Thừa Thiên Cao, người đã hỗ trợ ông vượt qua nhiều thử thách và hoạn nạn.


Due to its secluded location, the tomb of King Gia Long is often overlooked by tourists.

Do nằm ở vị trí hẻo lánh nên lăng mộ của vua Gia Long thường bị du khách bỏ qua.


The Tu Hieu Pagoda on Le Ngo Cat Street, six kilometers from downtown Hue, has achieved fame as the place where Thich Nhat Hanh’s journey to become a world renowned apostle of peace began. He became a novice here at the age of 16 and became a monk seven years later after graduating from a Buddhism institute in Hue.

Chùa Từ Hiếu trên đường Lê Ngô Cát, cách trung tâm thành phố Huế 6km, nổi tiếng là nơi bắt đầu hành trình trở thành một tông đồ hòa bình nổi tiếng thế giới của Thích Nhất Hạnh. Ngài trở thành sa di ở đây vào năm 16 tuổi và 7 năm sau đó trở thành một nhà sư sau khi tốt nghiệp Phật học viện ở Huế.


After more than half-a-century, the Zen Master returned home on October 26 in 2019 and stayed at the pagoda until January 22 when he ended his earthly sojourn at the age of 96.

Sau hơn nửa thế kỷ, Thiền sư trở về vào ngày 26 tháng 10 năm 2019 và ở lại chùa cho đến ngày 22 tháng Giêng thì kết thúc cuộc xuất gia ở trần gian, thọ 96 tuổi.


The pagoda was originally built by a monk for his mother. The Nguyen royal family, who lived in the Royal Palace across the Perfume River, helped expand it in 1848.

Ban đầu chùa do một vị sư xây dựng cho mẹ của ông. Hoàng tộc nhà Nguyễn sống ở hoàng cung bên kia sông Hương đã mở rộng chùa vào năm 1848.


Surrounded by green trees and imbued with a tranquil atmosphere, the pagoda has a meditative ambience that calms the soul.

Chùa có một không gian thiền định làm dịu tâm hồn, được bao trùm bởi không khí tĩnh lặng và cây cối tươi xanh.


A 700-year-old incense village

Làng hương 700 năm tuổi


Located about seven kilometers southwest of Hue, the Thuy Xuan incense-making village has become a tourist draw in recent years. It stands close to Vong Canh Hill and the tomb of King Tu Duc of the Nguyen Dynasty.

Cách cố đô Huế khoảng 7km về phía Tây Nam, làng nghề làm hương Thủy Xuân trở thành một điểm thu hút khách du lịch những năm gần đây. Làng nghềnằm gần đồi Vọng Cảnh và lăng vua Tự Đức nhà Nguyễn.


Located in downtown Hue, the Truong Tien Bridge spans the Huong River and has become a tourism spot in the former imperial capital. Its two pedestrian lanes make it popular among local health enthusiasts who can jog across while enjoying the beautiful scenery.

Nằm ở trung tâm thành phố Huế, cầu Trường Tiền bắc qua sông Hương đã trở thành điểm du lịch của cố đô. Có hai làn đường dành cho người đi bộ đã trở nên phổ biến với những người địa phương yêu thể thao, họ có thể vừa chạy bộ vừa ngắm cảnh đẹp.


As pro-democracy protests continue in Thailand, the government has sought to restrict news coverage and block Telegram, the messaging service widely used by demonstrators.

Khi các cuộc biểu tình dân chủ tiếp diễn tại Thái Lan, chính phủ đang tìm cách hạn chế việc đưa tin và chặn Telegram, một dịch vụ tin nhắn được sử dụng rộng rãi bởi những người biểu tình.


Thousands of protesters gathered in northern Bangkok on Monday, as they have in different parts of the capital over the past week. Pro-democracy demonstrations were also held Monday in other cities.

Hàng ngàn người biểu tình tụ tập tại phía Bắc Bangkok vào thứ Hai, khi họ đã tụ tập tại các điểm khác nhau của thủ đô trong tuần qua. Các cuộc biểu tình dân chủ cũng tổ chức tại các thành phố khác vào thứ Hai.


The protests have continued even after Prime Minister Prayuth Chan-ocha declared an emergency order last week. The state of emergency banned gatherings of more than four people.

Các cuộc biểu tình vẫn tiếp tục kể cả sau khi Thủ tướng Prayuth Chan-ocha ban hành lệnh khẩn cấp tuần trước. Lệnh khẩn cấp cấm tụ tập từ 4 người trở lên.


The protesters are demanding Prayuth’s resignation. The former army general has led the country under military rule since his group seized power in 2014. The protesters are also pushing for changes to the constitution and reforms of the country’s monarchy.

Những người biểu tình đang yêu cầu thủ tướng Prayuth từ chức. Cựu đại tướng quân đội đã lãnh đạo đất nước bằng sức mạnh quân đội kể từ khi phái của ông nắm quyền năm 2014. Những người biểu tình cũng đang thúc đẩy sự thay đổi hiến pháp và cải cách chế độ quân chủ của quốc gia.


A top official with Thailand’s National Broadcasting and Telecommunications Commission confirmed reports that the agency had been ordered to block the availability of Telegram. The official told The Associated Press the commission was in contact with internet service providers about carrying out the order. Demonstrators around the world use Telegram to help organize protests.

Một quan chức cấp cao tại Ủy ban Viễn thông và Truyền hình Quốc gia xác nhận rằng cơ quan này đã được yêu cầu chặn tính khả dụng của Telegram. Vị quan chức chia sẻ với hãng Associated Press rằng uy ban đang liên hệ với các nhà cung cấp dịch vụ internet để thực hiện lệnh này. Những người biểu tình trên thế giới sử dụng Telgram để tổ chức các cuộc biểu tình.


Police spokesman Kissana Phataracharoen also confirmed that an order signed by the chief of police could permit officials to block news websites that publish what he called “distorted information.”

Người phát ngôn của cảnh sát Kissana Phataracharoen cũng xác nhận lệnh đã được cảnh sát trưởng phê duyệt này sẽ cho phép các quan chức chặn các trang web tin tức đăng tải thông tin mà theo ông là “thông tin sai lệch.”


Under existing laws, the government’s National Broadcasting and Telecommunications Commission and the Ministry of Digital Economy and Society have the power to ban broadcasts and block internet content. Police themselves can also do so under the existing emergency order.

Theo luật hiện hành, Ủy ban Viễn thông và Truyền hình Quốc gia của chính phủ và Bộ Kinh tế và Xã hội Kỹ thuật số có quyền cấm phát sóng các chương trình truyền hình và chặn các nội dung trên internet. Cảnh sát cũng có thể có quyền tương tự theo lệnh khẩn cấp hiện có.


A spokesman for the digital ministry said it had requested court orders to take down content by four media companies and the Facebook page of the protest group Free Youth. The ministry had identified more than 300,000 pieces of content it said had violated Thai laws over the past week, the spokesman said.

Người phát ngôn của bộ kỹ thuật số cho biết mình đã yêu cầu lệnh từ tòa án để gỡ bỏ thông tin của 4 công ty truyền thông và một trang Facebook từ nhóm biểu tình tên Free Youth. Người phát ngôn đồng thời cho biết bộ đã xác định được hơn 300,000 bài nội dung vi phạm pháp luật Thái Lan trong tuần qua.


The Manushya Foundation is an independent group that campaigns for online freedom. It described the government measures as an attempt to silence free media. “Since the ban on protests did not work, the military-backed government hopes to create fear of telling the truth,” its director Emilie Palamy Pradichit said. “We urge free media to resist.”

Manushya Foundation là một tổ chức độc lập biểu tình giành sự tự do trực tuyến. Nhóm cho rằng các biện pháp của chính phủ là nỗ lực bưng bít sự tự do của truyền thông. “Khi lệnh cấm biểu tình không đạt hiệu quả mong muốn, chính phủ với sự hậu thuẫn của quân đội mong muốn tạo nỗi sợ phải nói sự thật,” giám đốc của tổ chức Emilie Pradichit cho biết. “Chúng tôi mong truyền thông hãy phản kháng lại.”


A 19-year-old protester named Jin cheered “keep fighting” during Monday’s demonstration. He told the Reuters news agency that any government action against media “takes away people’s rights to information.”

Một người biểu tình 19 tuổi tên Jin cổ vũ “hãy tiếp tục chiến đấu” trong cuộc biểu tình vào thứ Hai. Anh chia sẻ với cơ quan thông tấn Reuters rằng bất cứ hành động chống lại truyền thông nào của chính phủ đều “tước đi quyền thôn tin của con người.”


Student demonstrators have for the first time publicly criticized the monarchy and called for its reform. Such action is unheard of in Thailand, where the royal family is protected by laws preventing criticism of any of its members.

Những sinh viên biểu tình lần đầu tiên chỉ trích chế độ quân chủ công khai và kêu gọi sự cải cách. Hành động như vậy là chưa bao giờ có tại Thái Lan, nơi mà hoàng gia được pháp luật bảo vệ


Conservative Thais accuse the protest movement of seeking to end the monarchy, a charge its leaders deny. The Royal Palace has made no comment on the protest movement or its demands.

Những người Thái Lan bảo thủ cáo buộc việc các cuộc biểu tình tìm cách chấm dứt chế độ quân chủ, một yêu cầu mà lãnh đạo của bên bảo thủ từ chối. Cung điện Hoàng gia không tỏ thái độ gì về hành động hay những yêu cầu của bên biểu tình.


Prayuth has said he will not quit. On Monday, he expressed support for a proposal to call a special session of parliament to discuss the situation. His supporters hold a majority in parliament.

Prayuth cho biết ông sẽ không từ bỏ. Vào thứ Hai, ông bày tỏ sự ủng hộ của mình với việc đề xuất triệu tập phiên họp đột xuất của quốc hội để thảo luận về tình huống này. Những người ủng hộ ông chiếm đa số trong quốc hội.


“We are just asking people not to do wrong and destroy the government and people’s property,” Prayuth said. “What the government needs to do is to protect the monarchy. This is the duty of all Thais,” he added.

“Chúng tôi chỉ yêu cầu mọi người không hành động sai lầm và phá hủy chính phủ cùng tài sản của người dân,” Prayuth cho biết. “Những gì chính phủ cần phải làm là bảo vệ chế độ quân chủ. Đây là nhiệm vụ của toàn bộ người Thái,” ông bổ sung thêm.


A new study has found that the number of young Americans who watch online videos each day has more than doubled in the past four years.

Một nghiên cứu gần đây cho biết số lượng thanh niên Mỹ xem video trực tuyến mỗi ngày đã tăng gấp hơn 2 lần trong vòng 4 năm qua.


The findings were based on a survey of about 1,700 young people aged 8 to 18. Results were released this week by the U.S.-based not-for-profit group Common Sense Media. The group researches youth technology activity and offers guidance for parents.

Phát hiện này dựa vào một cuộc khảo sát khoảng 1,700 người trẻ tuổi trong độ tuổi từ 8 đến 18. Kết quả đã được công bố tuần này bởi nhóm phi lợi nhuận của Mỹ tên Common Sense Media. Nhóm nghiên cứu về hành vi công nghệ của giới trẻ và đưa ra các phương hướng cho bậc phụ huynh.


Fifty-six percent of 8- to 12-year-olds taking part in the survey said they watched online videos each day. That rate jumped to 69 percent for 13- to 18-year-olds. A 2015 survey by Common Sense Media found the rate was 24 percent for 8- to 12-year-olds and 34 percent for 13- to 18-year-olds.

56% số người từ 8 đến 12 tuổi tham gia cuộc khảo sát cho biết rằng họ xem video trực tuyến mỗi ngày. Con số đó vọt lên 69% với đối tượng từ 13 đến 18. Một cuộc khảo sát năm 2015 thực hiện bởi Common Sense Media tìm ra rằng chỉ số tương tự chỉ là 24% với người từ 8 đến 12 tuổi và 34% với người từ 13 đến 18 tuổi.


The survey found that overall screen time for young Americans did not change much over the past four years. On average, preteens spent just under five hours of screen time on devices each day. Teens had about seven and a half hours of screen time. The numbers did not include time young people spent on their devices doing homework, reading books or listening to music.

Cuộc khảo sát cho biết rằng thời gian trung bình dành cho màn hình vi tính của giới trẻ Mỹ không thay đổi nhiều trong 4 năm vừa qua. Trung bình, thiếu nhi (từ 10 đến 12 tuổi) chỉ dành dưới 5 tiếng một ngày cho thiết bị điện tử. Thiếu niên dành khoảng 7,5 tiếng cho màn hình máy tính. Con số không bao gồm thời gian mà thanh niên sử dụng thiết bị điện tử cho việc học tập, đọc sách và nghe nhạc.


Common Sense Media’s director of research, Michael Robb, told The Associated Press that such screen time among American youth “really is the air they breathe.”

Giám đốc cuộc nghiên cứu của Common Sense Media, Michael Robb, chia sẻ với báo The Associated Press rằng lượng thời gian của giới trẻ Mỹ dành cho màn hình vi tính như vậy “đã đạt đến mức không thể thiếu trong cuộc sống của chúng”.


The findings suggest a continuing change by young people to move away from traditional television to watch streaming video services on their phones and other personal devices.

Phát hiện này còn cho thấy sự thay đổi liên tục của giới trẻ trong việc không xem tivi truyền thống mà chuyển sang xem các dịch vụ stream video trực tuyến trên điện thoại và các thiết bị cá nhân khác.


Only about one-third of teens surveyed said they enjoyed watching traditional television programming “a lot.” This compared with nearly half of those surveyed four years ago. About half of preteens said they enjoyed watching traditional television “a lot,” compared with 61 percent in 2015.

Chỉ có khoảng 1 phần 3 số thanh niên tham gia cuộc khảo sát cực kỳ thích xem các chương trình tivi truyền thống. Con số này chỉ gần bằng một nửa so với 4 năm trước. Khoảng ½ số thiếu nhi từ 10 đến 12 tuổi cho biết họ rất thích xem tivi truyền thống, trong khi con số đó là 61% vào năm 2015.


YouTube, which is owned by Google, was the number one choice of youth for online videos, even among the preteens surveyed. Three-quarters of the preteens said they use the site even though it has age restrictions. Only 23 percent of preteens said they watch YouTube Kids, a separate service aimed at their age group and even younger children. Of those who said they used YouTube Kids, most said they enjoyed the regular YouTube site better.

YouTube, sản phẩm của Google, là lựa chọn hàng đầu của giới trẻ để xem video trực tuyến, thậm chí của cả các thiếu nhi trong khảo sát. ¾ số thiếu nhi cho biết họ dùng YouTube kể cả khi ứng dụng này có giới hạn độ tuổi. Chỉ 23% số thiếu nhi cho biết họ xem YouTube Kids, một dịch vụ tách biệt dành riêng cho đối tượng trong tầm tuổi họ và cả những đối tượng nhỏ tuổi hơn. Trong số những người xem YouTube Kids, hầu hết đều cho biết mình thích ứng dụng YouTube thông thường hơn cả.


Robb said the common use of YouTube by young people “puts a lot of pressure” on parents to find ways to restrict what their children see.

Robb cho biết việc sử dụng phổ biến YouTube của giới trẻ “đặt nhiều áp lực” lên phụ huynh trong công cuộc tìm kiếm các biện pháp giới hạn nội dung mà con mình được xem.


In answer to the survey, YouTube said the company is rethinking the way it deals with children and families.

Trả lời cho cuộc khảo sát, YouTube cho biết họ đang suy nghĩ lại về cách họ đang thực hiện với trẻ em và gia đình.


A spokesman for YouTube, Farshad Shadloo, repeated the company’s terms of use on age: “YouTube is not a site for people under 13,” he said. The company said YouTube Kids and its restriction tools are designed to limit site usage for preteens.

Người phát ngôn của YouTube, Farshad Shadloo, nhắc lại điều khoản sử dụng của công ty liên quan đến độ tuổi: “YouTube không phải là trang web cho người dưới 13 tuổi”. Công ty cho biết YouTube Kids và các công cụ giới hạn của họ được thiết kế nhằm hạn chế việc sử dụng ứng dụng của thiếu nhi.


But experts say it is easy for many children to get to the videos they want to watch, whether on YouTube or another streaming service.

Nhưng các chuyên gia cho rằng rất nhiều người trẻ tuổi có thể tiếp cận đến các video mà họ muốn xem một cách dễ dàng, kể cả là trên YouTube hay những dịch vụ trực tuyến khác.


Sarah Domoff is a professor at Central Michigan University who studies the effects of technology on youth and families. She told the AP that parents often do not have the time or skills to limit what their children are watching effectively.

Sarah Domoff là giáo sư tại Đại học Central Michigan, nghiên cứu về ảnh hưởng của công nghệ lên giới trẻ và gia đình. Cô chia sẻ với báo AP rằng phụ huynh thường không có thời gian hoặc kỹ năng để hạn chế một cách hiệu quả những gì mà con em họ xem.


Worldwide coronavirus cases passed 100 million Wednesday as countries struggle with new variants of the virus and a limited supply of vaccine.

Các ca nhiễm virus corona trên toàn thế giới đã vượt qua con số 100 triệu cho đến thứ Tư tuần trước trong khi các quốc gia đang gặp khó khăn với các chủng virus mới và nguồn cung vaccine hữu hạn.


The worst-affected countries include the United States, India, Brazil and those in Europe. More than 2.1 million people have died from COVID-19, based on information from the Johns Hopkins University Coronavirus Center.

Các quốc gia bị ảnh hưởng nặng nề nhất gồm Hoa Kỳ, Ấn Độ, Brazil và những quốc gia tại châu Âu. Hơn 2.1 triệu người đã tử vong vì COVID-19, theo thông tin từ Viện Virus Corona của Đại học Johns Hopkins.


At this time, the U.S. Centers for Disease Control and Prevention (CDC) says there is no evidence that new coronavirus variants cause more severe illness or increased risk of death.

Vào thời điểm này, Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC) cho biết không có bằng chứng nào cho thấy các chủng virus corona gây bệnh nặng hơn hay tăng khả năng tử vong.


However, the CDC adds that scientists are still working to understand how easily the new forms might spread. They also want to find out whether they might cause more severe illness or whether currently approved vaccines will protect people against them.

Tuy nhiên, CDC bổ sung rằng các nhà khoa học vẫn đang nghiên cứu để tìm hiểu về cách thức lây lan dễ dàng của các dạng COVID mới. Họ cũng muốn tìm hiểu liệu chúng có thể gây ra những cơn bệnh nguy kịch hơn và liệu các loại vaccine đã được thông qua sẽ bảo vệ con người khỏi bệnh.


Three of the new coronavirus variants were found to have come from three countries: Britain, South Africa and Brazil.

3 chủng virus corona mới được phát hiện từ 3 quốc gia: Anh Quốc, Nam Phi và Brazil.


Health organizations say this variant spreads more easily and quickly than others. But there is no evidence that it causes more severe illness or increased risk of death.

Các tổ chức y tế cho biết chủng này lây lan dễ dàng và nhanh hơn các chủng khác. Nhưng không có bằng chứng nào cho thấy chủng này gây bệnh nguy kịch hơn hay tăng nguy cơ tử vong.


The variant is also known as B.1.351 and shares some genetic changes similar to the one in Britain. Scientists are concerned that antibodies from a small number of people who had recovered from COVID-19 or received a vaccine were less effective against this variant.

Chủng này còn có tên gọi là B.1.351 và có sự biến đổi gen tương tự với chủng tại Anh Quốc. Các nhà khoa học lo ngại rằng kháng thể từ một vài người đã khỏi COVID-19 hoặc đã sử dụng vaccine có thể sẽ kém hiệu quả trước chủng mới này.


The CDC says early evidence shows that antibodies from a coronavirus infection or vaccine might not have the ability to recognize the P.1 variant.

CDC cho biết các dấu hiệu đầu tiên cho thấy kháng thể từ người nhiễm virus corona hoặc từ vaccine có thể không có khả năng phát hiện chủng P.1 này.


Daniel Rhoads is a microbiologist and pathologist with the Cleveland Clinic. He said, “Although this is concerning, it’s not really surprising – we’ve been watching for this and more or less expecting it.”

Daniel Rhoads là một nhà vi trùng học và bệnh lý học tại Phòng khám Cleveland. Ông cho biết, “Mặc dù điều này đáng lo ngại, nó cũng không quá ngạc nhiên – chúng ta đã lường trước trước điều này và ít nhiều trông chờ nó.”


Earlier in the pandemic, other variants including D614G and L452R appeared. However, the new variants are receiving attention now because they seem to spread more easily and quickly, which may lead to more cases of COVID-19. Another concern is whether approved vaccines like those from Pfizer and BioNTech or Moderna could be effective against them.

Đầu đại dịch, các chủng virus khác gồm D614G và L452R đã xuất hiện. Tuy nhiên, các chủng mới nhận được nhiều sự quan tâm hơn bởi chúng có vẻ lây lan dễ dàng và nhanh chóng hơn, có thể dẫn đến nhiều ca COVID-19 khác. Một mối lo ngại nữa là liệu các loại vaccine được thông qua như các vaccine từ Pfizer và BioNTech hay Moderna có hiệu quả kháng các virus này không.


Caitlin Rivers is an epidemiologist at the Johns Hopkins Center for Health Security. She told the Associated Press, “I’m worried that the variants might be throwing us a curveball.” That means the variant could present an unexpected and difficult problem.

Caitlin Rivers là một nhà dịch tễ học tại Viện Bảo vệ Sức khỏe Johns Hopkins. Bà chia sẻ với tờ Associate rằng, “Tôi lo rằng các chủng có thể gây ra khó khăn bất ngờ.” Có nghĩa rằng chủng mới có thể tạo ra những vấn đề bất ngờ và khó khăn.


The U.S. government’s top infectious disease expert, Dr. Anthony Fauci, said scientists are studying vaccine measures to deal with the new variants.

Chuyên gia dịch bệnh lây nhiễm hàng đầu chính phủ Hoa Kỳ, bác sĩ Anthony Fauci, cho biết các nhà khoa học đang nghiên cứu các biện pháp vaccine để đối phó với các chủng mới.


Moderna announced on Monday that it is testing an additional booster of its vaccine against the new variants. Pfizer, which makes a similar COVID-19 vaccine, said its study shows the shot to be effective against the variant in Britain, but questions remain about those found in South Africa and Brazil.

Vào thứ Hai trước Moderna đã tuyên bố mình đang thử nghiệm một phiên bản tăng cường của vaccine của họ để chống lại chủng mới. Pfizer, công ty cũng có vaccine COVID-19, cho biết nghiên cứu của mình cho thấy rằng liều vaccine có hiệu quả chống lại chủng virus tại Anh Quốc, nhưng câu hỏi vẫn còn bỏ ngỏ đối với các chủng tìm thấy tại Nam Phi và Brazil.


Vietnam’s agriculture exports is taking a hit as China maintains a very strict inspections regime at northern border gates as a Covid-19 prevention measure.

Xuất khẩu nông sản của Việt Nam đang bị ảnh hưởng do Trung Quốc duy trì chế độ kiểm tra rất nghiêm ngặt tại các cửa khẩu phía Bắc như một biện pháp để ngăn chặn Covid-19.


As of Friday, as many as 4,000 container trucks were stranded at the border gates in Lang Son Province, said Le Thanh Hoa, deputy head of the Department of Processing and Trade for Agro-Forestry-Fisheries products under the agriculture ministry.

Ông Lê Thanh Hòa, Phó Cục trưởng Cục Chế biến và Thương mại Nông lâm thủy sản thuộc Bộ Nông nghiệp, cho biết, tính đến thứ sáu, có tới 4.000 xe container bị mắc kẹt tại các cửa khẩu ở tỉnh Lạng Sơn.


At the three border gates of Huu Nghi, Tan Thanh and Chi Ma, the current customs clearance speed has fallen by more than half to about 220 container trucks per day, Hoa said at a conference on agriculture trade held Saturday in Hanoi.

Tại một hội nghị về thương mại nông nghiệp tổ chức hôm thứ bảy ở Hà Nội, ông Hòa cho biết: Tại ba cửa khẩu Hữu Nghị, Tân Thanh và Chi Ma, tốc độ thông quan hiện nay đã giảm hơn một nửa, còn khoảng 220 xe container mỗi ngày.


For each truck carrying dragon fruit, jackfruit and other fruits stuck at the Tan Thanh gate, it was taking 10-14 days on average to get customs clearance.

Mỗi chuyến xe tải chở thanh long, mít và các loại trái cây khác tắc nghẽn tại cửa khẩu Tân Thanh, trung bình phải mất 10-14 ngày mới được thông quan.


At the Mong Cai border gate in Quang Ninh Province, just one truck gets cleared every week, Hoa said.

Tại cửa khẩu Móng Cái thuộc tỉnh Quảng Ninh, mỗi tuần chỉ có một xe tải được thông quan.


The management board of the Mong Cai gate said Saturday morning that as many 800 trucks of frozen seafood and 300 trucks of fruits were stranded there.

Vào sáng thứ bảy, Ban quản lý cửa khẩu Móng Cái cho biết có khoảng 800 xe tải hải sản đông lạnh và 300 xe tải hoa quả bị mắc kẹt ở đó.


Hoa recommended that businesses carefully check agricultural products exported via border gates because China has been strengthening its Covid-19 disease control regime, resulting in careful, stringent inspections of products entering its territory.

Ông Hòa khuyến nghị các doanh nghiệp kiểm tra kỹ hàng nông sản xuất khẩu qua cửa khẩu vì Trung Quốc đang tăng cường chế độ kiểm soát dịch bệnh Covid-19, dẫn đến việc kiểm tra kỹ lưỡng, nghiêm ngặt các sản phẩm nhập khẩu vào lãnh thổ nước này.


To cope with this situation, exporters have to carefully prepare the packaging of their goods so that they can get through the customs easily and at fast pace, he said.

Để đối phó với tình trạng này, các nhà xuất khẩu phải chuẩn bị kỹ lưỡng việc đóng gói hàng hóa để có thể thông qua hải quan một cách dễ dàng và nhanh chóng, ông nói.


On the other hand, to avoid congestion and save costs, businesses need to arrange a reasonable clearance time and not send many trucks to the border gates at the same time, he added.

Mặt khác, để tránh ùn tắc và tiết kiệm chi phí, các doanh nghiệp cần bố trí thời gian thông quan hợp lý, không cho nhiều xe tải vào các cửa khẩu cùng một lúc, ông cho biết thêm.


After the fourth Covid-19 wave hit Vietnam late April, China has been increasing inspections and disinfection of goods and means of transport and drivers from the country.

Sau khi làn sóng Covid-19 lần thứ tư đổ bộ vào Việt Nam vào cuối tháng 4, Trung Quốc đã tăng cường kiểm tra, khử trùng hàng hóa, phương tiện vận tải và lái xe đến từ nước này.


They are also tightening the management and traceability of goods, which has contributed to lengthening the customs clearance procedure.

Họ cũng đang thắt chặt quản lý và truy xuất nguồn gốc hàng hóa, góp phần kéo dài thời gian thủ tục thông quan.


In September, China had temporarily ceased the import of dragon fruit from Vietnam after detecting the novel coronavirus on its packaging. It had also reported a similar detection on Vietnamese mangosteen early August.

Vào tháng 9, Trung Quốc đã tạm thời ngừng nhập khẩu thanh long từ Việt Nam sau khi phát hiện vi rút coronavirus mới trên bao bì của nó. Trung Quốc cũng đã báo cáo một phát hiện tương tự trên măng cụt Việt Nam vào đầu tháng tám.


Hu Suo Jin, Economic and Commercial Counselor of the Chinese Embassy in Vietnam, said the pandemic in Vietnam was developing quite complicatedly and exporters need to disinfect the means of transport and drivers also need to increase adoption of preventive measures to avoid leaving the virus on goods.

Hu Suo Jin, Tham tán Kinh tế Thương mại Đại sứ quán Trung Quốc tại Việt Nam, cho biết đại dịch ở Việt Nam đang diễn biến khá phức tạp và các doanh nghiệp xuất khẩu cần khử trùng phương tiện vận tải và lái xe cũng cần tăng cường áp dụng các biện pháp phòng ngừa để tránh vi rút lây nhiễm sang hàng hóa.


In addition, if possible, Vietnamese goods should be labeled with a negative test certificate on their packaging, he said.

Ngoài ra, nếu có thể, hàng hóa Việt Nam nên được dán nhãn kiểm tra âm tính trên bao bì của chúng, ông nói.


China is one of Vietnam’s top trading partners. The import-export turnover of agro-forestry-fishery products between the two countries had grown strongly from $8 billion in 2015 to $11 billion last year.

Trung Quốc là một trong những đối tác thương mại hàng đầu của Việt Nam. Kim ngạch xuất nhập khẩu nông lâm thủy sản giữa hai nước tăng trưởng mạnh từ 8 tỷ USD năm 2015 lên 11 tỷ USD năm ngoái.


With the weather being beautiful and quarantine rules relaxed, Phu Quoc Island is expected to draw huge crowds during the Tet holidays.

Với việc thời tiết đẹp và các quy định về kiểm dịch được nới lỏng, đảo Phú Quốc dự kiến sẽ thu hút rất đông du khách trong những ngày Tết.


Nguyen Nguyet Van Khanh, deputy marketing head of Vietravel, said 2,000 people have booked to travel to Phu Quoc, or 40 percent of all bookings for her company’s tours during Tet, or Lunar New Year.Tran Thi Bao Thu, director of marketing and communications at Fiditour, said this year her company’s tours to Phu Quoc are nearly fully booked with people preferring to travel to the south where the Covid-19 pandemic is well under control.

Bà Trần Thị Bảo Thu, Giám đốc Marketing và truyền thông của Fiditour, cho biết năm nay các tour du lịch đến Phú Quốc của công ty bà đã gần như được đặt kín với những du khách thích đi du lịch về phía Nam, nơi đại dịch Covid-19 đang được kiểm soát tốt.


Phu Quoc does not require visitors to quarantine but only undergo rapid tests at their place of stay.

Phú Quốc không yêu cầu du khách phải cách ly mà chỉ cần làm xét nghiệm nhanh tại nơi họ lưu trú.


The island, Vietnam’s largest, has around 25,000 rooms, including over 10,000 five-star room

Hòn đảo lớn nhất Việt Nam này có khoảng 25.000 phòng, trong đó có hơn 10.000 phòng 5 sao.


Airlines have increased the number of flights from Hanoi and HCMC to Phu Quoc, and between January 19 and February 16 there are 27 daily flights each from the two cities.

Các hãng hàng không đã tăng số lượng các chuyến bay từ Hà Nội và TP HCM đến Phú Quốc, và trong khoảng thời gian từ 19/1 đến 16/2, mỗi ngày có 27 chuyến bay đến từ hai thành phố này.


All residents and tourism staff on the island are fully vaccinated.

Tất cả người dân và nhân viên du lịch trên đảo đều được tiêm phòng đầy đủ.


Senior musician Phu Quang, 72, passed away in Hanoi Wednesday morning, after battling diabetes complications for nearly two years.

Nhạc sĩ lão thành Phú Quang, 72 tuổi, đã qua đời tại Hà Nội sáng thứ Tư, sau khi chống chọi với những biến chứng của bệnh tiểu đường trong gần hai năm qua.


Trinh Anh Thu, Quang’s wife confirmed the news, saying the musician had been seriously ill since mid-2020. He had been on a ventilator and stayed within a sterile room.

Bà Trịnh Anh Thư, vợ ông xác nhận tin này, cho biết nhạc sĩ lâm bệnh nặng từ giữa năm 2020. Ông đã được thở máy và sống trong một căn phòng vô trùng.


Born in 1949 in northern Phu Tho Province, Phu Quang wrote over 600 songs, most of which were about Hanoi. Many poems became famous after Quang made them into songs, including “Em Oi, Ha Noi Pho (poem by Phan Vu), and “Hanoi Ngay Tro Ve” (Hanoi The Day I Return – poem by Thanh Tung).

Sinh năm 1949 tại phía bắc tỉnh Phú Thọ, nhạc sĩ Phú Quang đã viết hơn 600 ca khúc, trong đó phần lớn là về Hà Nội. Nhiều bài thơ đã trở nên nổi tiếng sau khi được ông phổ thành bài hát, trong đó có “Em Ơi, Hà Nội Phố (thơ Phan Vũ), và “Hà Nội Ngày Về” (Hà Nội Ngày Em Trở Về – thơ Thanh Tùng).


The musician once said he only wrote music when his heart was really touched. His works are rich in emotion, with a solid musical basis.

Nhạc sĩ từng tâm sự chỉ viết nhạc khi trái tim thực sự xúc động.Các tác phẩm của ông luôn giàu cảm xúc với nền tảng âm nhạc vững chắc.


His daughter, pianist artist Trinh Huong, said before he died, Quang was weak and got fed through a tube, though he still recognized relatives.

Con gái ông, nghệ sĩ piano Trịnh Hương, cho biết trước khi mất, dù vẫn nhận ra người thân nhưng nhạc sĩ rất yếu và chỉ được chăm dưỡng qua đường ống.


Before his hospitalization, although his health was not good and he was sometimes absent-minded, he still worked hard and remembered his musical works.

Trước khi nhập viện, mặc dù sức khỏe không tốt và thỉnh thoảng đãng trí nhưng ông vẫn chăm chỉ làm việc và ghi nhớ những tác phẩm âm nhạc của mình.


In the past few years, Quang’s health had deteriorated. He was mainly taken care of by his wife. The first daughter – Trinh Huong and son-in-law – violinist Bui Cong Duy, often visited him.

Vài năm trở lại đây, sức khỏe của nhạc sĩ ngày càng sa sút. Ông chủ yếu được chăm sóc bởi vợ. Con gái đầu – Trịnh Hương và con rể – nghệ sĩ violin Bùi Công Duy, thường xuyên đến thăm ông.


Many artists have been shocked by Quang’s death.

Rất nhiều nghệ sĩ bàng hoàng trước cái chết của ông.


Singer Tan Minh said: “His passing is a huge loss to me. I am happy and grateful that this life has allowed me to meet him so that I can thrive with music. I want to thank him for trusting me almost completely.”

Ca sĩ Tấn Minh cho biết: “Sự ra đi của anh ấy là một mất mát to lớn đối với tôi. Tôi hạnh phúc và biết ơn vì cuộc đời này đã cho tôi gặp được anh ấy để tôi có thể thăng hoa với âm nhạc. Tôi muốn cảm ơn anh ấy vì đã gần như hoàn toàn tin tưởng tôi”.


Minh was first invited by Quang to participate in a program in 1993. Since then, the two had worked together on many projects. In 2013, Minh released “Vol. 3 Phu Quang Love Songs”, receiving much public praise.

Lần đầu ca sĩ Tấn Minh được nhạc sĩ Phú Quang mời tham gia một chương trình là vào năm 1993. Kể từ đó, cả hai đã cùng nhau thực hiện nhiều dự án. Năm 2013, Minh cho ra mắt “Tình ca Phú Quang tập 3”, nhận được nhiều lời khen ngợi từ công chúng.


Every year, Quang regularly organized two concerts in spring and winter, attracting a large audience. He yearned to make a program about Kham Thien Street – where he lived during his childhood and experienced the loss of life during the war in 1972.

Hằng năm, nhạc sĩ Phú Quang đều đặn tổ chức hai liveshow thu hút rất đông khán giả vào mùa xuân và mùa đông. Ông khao khát được làm một chương trình về phố Khâm Thiên – nơi ông sống thời thơ ấu và trải qua những mất mát trong cuộc chiến năm 1972.


Charvi Goyal is a high school student from Dallas, Texas who helps out other classmates by tutoring them between classes. A tutor is someone who teaches one person or a very small group of students.

Charvi Goyal là học sinh trung học đến từ Dallas, Texas đã giúp đỡ bạn học bằng cách gia sư cho họ giữa các tiết học. Gia sư là người dạy một người hoặc một nhóm học sinh số lượng nhỏ.


When Goyal’s high school moved online last spring because of the coronavirus crisis, she decided to also take her teaching online.

Khi trường trung học của Goyal chuyển sang hình thức học trực tuyến vào mùa xuân năm ngoái bởi khủng hoảng virus corona, cô quyết định cũng chuyển việc dạy học của mình thành hình thức trực tuyến.


The 17-year-old junior and three of her fellow students created TutorScope, a service that offers free tutoring services to other children, including younger ones.

Người học sinh 17 tuổi cùng 3 bạn học khác tạo ra TutorScope, một dịch vụ cung cấp dịch vụ gia sư miễn phí cho các học sinh khác, kể cả những học sinh trẻ tuổi hơn.


TutorScope started with a small number of tutors who helped young people in their city. But it has grown into a group of 22 tutors from Texas, Arizona, and Ohio. They have helped more than 300 students, some from as far away as South Korea.

TutorScope bắt đầu với một nhóm nhỏ gia sư giúp đỡ những người trẻ trong thành phố của họ. Nhưng giờ nó đã trở thành một nhóm 22 gia sư từ Texas, Arizona, và Ohio. Họ đã giúp hơn 300 học sinh, một số thậm chí còn đến tận từ Hàn Quốc.


Goyal said she expected that schools would go online. She also believed online classes would face some problems. For example, she felt that communication between students – and between students and teachers – would be weakened.

Goyal cho biết mình mong rằng trường học sẽ tổ chức học trực tuyến. Cô cũng tin rằng các lớp học trực tuyến sẽ gặp phải một số khó khăn. Ví dụ, cô cảm thấy rằng việc giao tiếp giữa học sinh với nhau – và giữa học sinh và giáo viên – thiếu hiệu quả hơn.


TutorScope aims to give the one-on-one help that teachers have traditionally given while walking around their classrooms. But now, many teachers cannot provide that one-on-one support because they lack time or have issues with technology.

TutorScope có mục tiêu cung cấp sự hỗ trợ một kèm một mà các giáo viên thường cung cấp khi đi vòng quanh lớp học. Nhưng giờ, nhiều giáo viên không thể cung cấp sự kèm một với một đó nữa bởi thiếu thời gian hoặc gặp vấn đề về công nghệ.


Sarah Newman said her children, 7-year-old twins, have had helpful TutorScope experiences. The service has freed up her and her 17-year-old son to pay attention to their work. “With these tutors, I realize they have time,” she said. “I think they are very patient with these younger kids, which I do not even have as a mother. I have patience in other things, (but) I don’t have patience” for teaching. TutorScope is not the first nonprofit to give online tutoring.

Sarah Newman cho biết những đứa con của cô, một cặp song sinh 7 tuổi, đã có những trải nghiệm hữu ích cùng TutorScope. Dịch vụ đã giúp cô có thời gian rảnh và giúp đứa con trai 17 tuổi của cô tập trung vào công việc hơn. “Với những gia sư này, tôi nhận ra họ có thời gian,” cô cho biết. “Tôi nghĩ họ rất kiên nhẫn với những đứa trẻ nhỏ, điều mà tôi không có thậm chí khi là một người mẹ. Tôi có sự kiên nhẫn cho nhiều thứ, (nhưng) tôi không có kiên nhẫn” cho việc dạy. TutorScope không chỉ là tổ chức phi lợi nhuận đầu tiên cung cấp dịch vụ gia sư online.


People around the world have come up with ways to educate children during the coronavirus crisis, from a teacher in Nigeria who grades homework to a so-called sidewalk school in Mexico.

Mọi người trên thế giới đã nghĩ ra nhiều ý tưởng để giáo dục trẻ em trong thời kỳ khủng hoảng virus corona, từ một giáo viên tại Nigeria chấm điểm bài tập về nhà cho đến những trường học bên lề đường tại Mexico.


What makes the TutorScope effort special is the connection between the teenage volunteers and the other students they are helping.

Điều khiến nỗ lực của TutorScope đặc biệt là sự kết nối giữa những tình nguyện viên tuổi thành niên và những học sinh khác mà họ đang giúp đỡ.


The group accepts donations from adults but limits volunteers to students.

Nhóm nhận tiền hỗ trợ từ những người lớn nhưng giới hạn lượng người tình nguyện đối với học sinh.


Now in their third semester, TutorScope has received nonprofit status from the Internal Revenue Service, or IRS.

Giờ vào kỳ học thứ ba, TutorScope đã được công nhận trạng thái phi lợi nhuận từ Sở Thuế Vụ, hay IRS.


The group has also gotten a software company to give them free use of a system to set up tutor meetings. Sixteen-year-old Jessica Ding runs the website with student Angelina Ehara, who works on public communication and social media. Another student, Kaustubh Sonawane, runs the signup process.

Nhóm cũng đã tìm được một công ty phần mềm cho phép họ sử dụng hệ thống của mình để mở các cuộc họp gia sư một cách miễn phí. Jessia Ding, cô gái 16 tuổi, vận hành trang web cùng học sinh tên Angelina Ehara, người làm việc về mảng truyền thông thông tin và xã hội. Một học sinh khác, Kaustubh Sonawane, vận hành quy trình đăng ký.


In addition to helping others, the tutors also get experience themselves that will look great on a college or job application. The service can also help them decide whether they want to teach full-time or run a business or an NGO someday.

Bên cạnh việc giúp đỡ những người khác, các gia sư cũng có những kinh nghiệm làm đẹp hồ sơ xin việc hoặc xin học đại học/cao đẳng cho bản thân. Dịch vụ cũng giúp họ quyết định rằng liệu họ muốn làm công việc giảng dạy toàn thời gian hoặc vận hành một doanh nghiệp hay trở thành một NGO ngày nào đó.


New tutors get limited training from recordings. Goyal’s main hope from possible volunteers is that they truly want to help the kids that they tutor.

Những gia sư mới được tập huấn một cách hạn chế thông qua các bản thu hình hoặc ghi âm. Mong đợi chính từ Goyal đối với các tình nguyện viên tiềm năng rằng họ thực sự muốn giúp những đứa trẻ mà họ gia sư.


Although the pandemic has forced many students to look inward, Goyal said that working with others on a big project has permitted her to look outward.

Mặc dù đại dịch đã buộc nhiều học sinh có cái nhìn khép kín, Goyal chia sẻ rằng làm việc cùng nhau trong một dự án lớn đã mở rộng cái nhìn của cô hơn.


“My confidence level has increased,” Goyal said. She added that she has made friends with other students from her school. She said one of the best things about running a growing nonprofit is that it “does help with the boredom” of being stuck at home.

“Mức tự tn của tôi đã tăng,” Goyal cho biết. Cô bổ sung thêm rằng cô đã làm bạn với nhiều học sinh trong trường mình. Cô chia sẻ một trong những điều tốt đẹp nhất khi điều hành một tổ chức phi lợi nhuận đang trên đà phát triển rằng nó “thực sự giúp bớt nhàm chán” bởi bị kẹt trong nhà (vì dịch).


April is the best month to take in the beauty of the yellow Phoenix flowers that bloom all over Hue, and can be enjoyed on Ngo Quyen, Le Loi and Tran Hung Dao streets.

Tháng 4 là tháng tuyệt vời nhất để chiêm ngưỡng vẻ đẹp của những bông hoa Phượng vàng đang nở rộ khắp xứ Huế, hoa rơi như nhuộm vàng các con đường như Ngô Quyền, Lê Lợi hay Trần Hưng Đạo.


With the tree planted all along the perimeter of the citadel, the flowers can be seen in great profusion at this time of the year.

Dọc theo những con đường của tòa thành rợp bóng cây xanh, vào thời điểm này trong năm những con đường đó lại được tô điểm thêm bởi sắc màu rực rỡ của muôn loài hoa.


The brilliant yellow of the Phoenix flowers mingle with the pink of crape-myrtle on the Da Vien Islet, formed by silt deposits from the Huong (Perfume) River.

Phượng vàng cùng với bằng lăng tím khoe sắc bên cồn Dã Viên, đây là cồn nhỏ được hình thành bởi các lớp phù sa từ sông Hương.


Lotuses are grown in many locations around Hue for offering to the Buddha, as decoration at homes and business establishments like hotels and restaurants, and for making the famous lotus scented tea.

Hoa sen được trồng ở nhiều địa điểm quanh xứ Huế để dâng lên Đức Phật, cũng như là để trang trí tại nhà và các cơ sở kinh doanh như khách sạn và nhà hàng, và để làm trà thơm hương sen nổi tiếng.


In late autumn and early winter, when the weather gets chilly, one dish that Hanoians look forward to is ‘cha ruoi’.

Vào cuối thu đầu đông, khi tiết trời se lạnh, một món ăn mà người Hà Nội mong chờ nhất là món ‘chả rươi’.


The seasonal dish is made with eggs and ragworms or palolo worms, a kind of sea worm typically harvested between late autumn and early winter in northern localities. The worms are normally found in brackish waters in the northern coastal provinces of Hai Duong and Quang Ninh, as well as in Hai Phong City.

Món ăn theo mùa được làm từ trứng và giun xoắn hay giun palolo, một loại giun biển thường được thu hoạch từ cuối mùa thu đến đầu mùa đông ở các tỉnh phía Bắc. Loài giun này thường được tìm thấy ở vùng nước lợ ở các tỉnh ven biển phía Bắc như Hải Dương và Quảng Ninh, cũng như ở Thành phố Hải Phòng.


The ragworms are put in hot water to remove their tentacles and then mixed with minced pork, tangerine peel, herbs and eggs. This is fried to a crisp.

Rươi được cho vào nước nóng để loại bỏ xúc tu, sau đó trộn với thịt lợn băm, vỏ quýt, rau thơm và trứng. Món ăn này được chiên giòn.


Among the eateries favored for this dish in Hanoi, these three stand out.

Có ba quán ăn nức tiếng ở Hà Nội với món chả rươi.


Hung Thinh in Hoan Kiem District’s Hang Buom Ward is one of the oldest cha ruoi restaurants in Hanoi, having served the delicacy for three decades.

Chả rươi Hưng Thịnh ở phường Hàng Buồm, quận Hoàn Kiếm là một trong những nhà hàng chả rươi lâu đời nhất ở Hà Nội, đã bán món ăn này trong ba thập kỷ.


Cha ruoi can be eaten with fresh vegetables and sweet and sour sauce with slices of papaya and carrots, or with fresh rice vermicelli.

Bà Bùi Thị Nga, chủ nhà hàng cho biết, bà là thế hệ thứ ba nối nghiệp gia đình bán món ăn này. Ông của cô đã mở cửa hàng vào năm 1986.


In 2019, Nga’s restaurant was featured in the Hong Kong-based South China Morning Post, which described the dish as a ‘unique delicacy.’

Vào năm 2019, nhà hàng của bà Nga đã được đăng trên tờ South China Morning Post có trụ sở tại Hồng Kông, trong đó mô tả món ăn này là một “món ngon độc đáo”.


The restaurant serves two different types of cha ruoi, one with a larger proportion of worms, priced VND35,000 to 200,000 ($1.54-8.82), and the other, with fewer worms than pork at VND20,000.

Nhà hàng phục vụ hai loại chả rươi khác nhau, một loại có nhiều rươi hơn, giá 35.000 – 200.000 đồng (1,54-8,82 USD) và loại còn lại có ít rươi hơn với một ít thịt lợn với giá 20.000 đồng.


Address: 1 Hang Chieu Street, Hang Buom Ward, Hoan Kiem District

Địa chỉ : số 1 Hàng Chiếu, phường Hàng Buồm, quận Hoàn Kiếm


At the end of Lo Duc Street in Hai Ba Trung Street, this is another eatery that has been around for a long time, set up more than two decades ago. The owner of this restaurant is from Hai Phong, so the taste of the ragworm omelet is a little different from other restaurants.

Cuối phố Lò Đúc đoạn Hai Bà Trưng, đây cũng là một quán ăn khác có từ lâu đời, hình thành cách đây hơn hai chục năm. Chủ quán là người Hải Phòng nên hương vị của món chả rươi có chút khác biệt so với các quán khác.


A serving of cha ruoi costs VND25,000 and up. When it comes with a serving of vermicelli noodles, the price goes up to VND45,000. The restaurant is always crowded in late afternoon.

Một suất chả rươi có giá 25.000 đồng trở lên. Khi đi kèm với một suất bún, giá lên tới 45.000 đồng. Quán lúc nào cũng đông khách vào cuối buổi chiều.


Le Le Hang, the owner, learned how to make cha ruoi from her grandmother. She said she used to sell the dish at a small sidewalk eatery. Once she became well-known, she opened the restaurant on Lo Duc Street.

Chủ quán Lê Lệ Hằng học cách làm chả rươi từ bà ngoại. Cô cho biết mình từng bán món này ở một quán ăn nhỏ vỉa hè. Khi được nhiều người biết đến, cô mở quán ăn trên phố Lò Đúc.


The restaurant was featured on CNN last year.

Nhà hàng đã được giới thiệu trên CNN vào năm ngoái.


Address: 244 Lo Duc Street, Hai Ba Trung District.

Địa chỉ: Số 244 Lò Đúc, quận Hai Bà Trưng


This sidewalk eatery near the Hoe Nhai Slope in Ba Dinh District has been serving the dish for over three decades. During the harvest season, the owner will buy ragworms from Hai Duong, Hai Phong and Nam Dinh. Patrons say the ‘cha ruoi’ dish at this eatery is always fresh and delicious with a special aroma.

Quán ăn vỉa hè gần dốc Hòe Nhai, quận Ba Đình đã có hơn ba chục năm phục vụ món ăn này. Vào mùa thu hoạch, chủ cơ sở sẽ thu mua rươi từ Hải Dương, Hải Phòng, Nam Định. Khách quen cho biết món chả rươi ở quán này luôn tươi ngon, có mùi thơm đặc biệt.


Due to the narrow space, not many diners can eat the dish on the spot.

Do không gian chật hẹp nên không nhiều thực khách có thể ăn món tại chỗ.


A piece of cha ruoi costs from VND15,000 and the eatery only serves it during the autumn-winter season.

Một phần chả rươi có giá từ 15.000 đồng và quán chỉ phục vụ vào mùa thu đông.


Address: 19 Hoe Nhai Street, Ba Dinh District.

Địa chỉ: 19 Hòe Nhai, quận Ba Đình


Vietnam climbed two places to 12th, overtaking China in the latest AFC Club Competitions Ranking thanks to the improved performance of HAGL at the 2022 AFC Champions League.

Việt Nam đã leo hai bậc lên vị trí thứ 12, vượt qua Trung Quốc trong Bảng xếp hạng các giải đấu AFC Club gần nhất nhờ thành tích cải thiện của HAGL tại AFC Champions League 2022.


With the additional five points HAGL earned in the tournament, Vietnam now have 21,752 points, which put them above China’s 15th place with 18,650 points, according to Footy Rankings, a database website that focuses on Asian football.

Với 5 điểm mà HAGL kiếm được tại giải đấu, Việt Nam hiện có 21.752 điểm, vượt lên vị trí thứ 15 của Trung Quốc với 18.650 điểm, theo Footy Rankings, một trang web cơ sở dữ liệu tập trung vào bóng đá châu Á.


In Southeast Asia, Vietnam are still behind Malaysia at 10th place with 24,450 points and Thailand at 11th place with 22,550 points.

Ở khu vực Đông Nam Á, Việt Nam vẫn xếp sau Malaysia ở vị trí thứ 10 với 24.450 điểm và Thái Lan ở vị trí thứ 11 với 22.550 điểm.


AFC divides Asian clubs into two different regions, East Asia and West Asia. In the East Asia region, Vietnam rank sixth.

AFC chia các CLB châu Á thành hai khu vực khác nhau là Đông Á và Tây Á.Trong khu vực Đông Á, Việt Nam đứng thứ sáu.


Responsible for the rise of Vietnam on football league rankings is the performance of HAGL, who defeated Australia’s Sydney FC in their last match in group H in 2022 AFC Champions League to register their first win of the tournament on Sunday night.

Nguyên nhân dẫn đến sự thăng hạng của Việt Nam trên bảng xếp hạng bóng đá là màn trình diễn của HAGL, đội đã đánh bại Sydney FC của Australia trong trận đấu cuối cùng ở bảng H AFC Champions League 2022 để có trận thắng đầu tiên trong giải đấu vào tối Chủ nhật.


It was HAGL’s first victory in the event since 2004.

Đây là chiến thắng đầu tiên của HAGL ở giải đấu này kể từ năm 2004.


HAGL finished third behind South Korean champions Jeonbuk FC and Japan’s Yokohama F. Marinos.

HAGL đứng thứ 3 sau ĐKVĐ Hàn Quốc là Jeonbuk FC và Yokohama F. Marinos của Nhật Bản.


If Vietnam retain their current position, the team would be guaranteed a direct slot in the AFC Champions League group stage, one slot in the AFC Champions League qualifying round and a direct slot in the AFC Cup group stage next time.

Nếu Việt Nam giữ được vị trí hiện tại, đội sẽ được đảm bảo một suất vào thẳng vòng bảng AFC Champions League, một suất vào vòng sơ loại AFC Champions League và một suất trực tiếp ở vòng bảng AFC Cup vào thời gian tới.


AFC club ranking calculates points for countries based on the performances of their clubs in the AFC Champions League and AFC Cup.

Bảng xếp hạng câu lạc bộ của AFC tính điểm cho các quốc gia dựa trên màn trình diễn từ câu lạc bộ của họ tại AFC Champions League và AFC Cup.


An 8-year-old girl and her 2-year-old brother died after eating toad eggs and skin in central Vietnam on Tuesday.

Một bé gái 8 tuổi và bé trai 2 tuổi đã tử vong sau khi ăn trứng và da cóc ở miền Trung Việt Nam vào hôm thứ Ba vừa qua.


With their parents away working on a farm Tuesday, the two children in Huong Hiep Commune of Dakrong District, Quang Tri Province visited their neighbor’s home to gather toad eggs and skin, brought them home, and cooked them for lunch.

Với việc cha mẹ đi làm rẫy hôm thứ Ba, hai em nhỏ ở xã Hướng Hiệp, huyện Đakrông, tỉnh Quảng Trị đến nhà hàng xóm nhặt trứng và da cóc đem về nấu cho bữa trưa.


Later, both the girl and boy complained they felt tired and nauseous, according to witnesses.

Theo các nhân chứng cho biết, sau đó cả bé gái và bé trai đều than phiền rằng chúng cảm thấy mệt mỏi và buồn nôn.


They were then taken to the medical center of Dakrong District but were pronounced dead on arrival, said Ho Van Cuong, chairman of Huong Hiep Commune.

Sau đó họ được đưa đến trung tâm y tế huyện Đakrông nhưng đã chết khi đến nơi, ông Hồ Văn Cường, chủ tịch xã Hướng Hiệp cho biết.


Staff at the center took samples from inside the pot at their house for testing, confirming they had been poisoned by the toad eggs and skin.

Nhân viên của trung tâm đã lấy mẫu từ bên trong chiếc nồi tại nhà của họ để xét nghiệm, xác nhận rằng họ đã bị nhiễm độc từ da và trứng cóc.


In March 2017, two other children in Huong Hiep had also died after eating the toad eggs they had gathered from a stream.

Vào tháng 3/2017, hai trẻ em khác ở Hướng Hiệp cũng đã tử vong sau khi ăn trứng cóc mà chúng nhặt được từ một con suối.


Officials in the Florida Keys plan to release genetically modified mosquitoes next year in an effort to fight insect-borne diseases.

Các quan chức tại Florida Keys lên kế hoạch trong năm tới sẽ thả muỗi biến đổi gen nhằm đối phó với các dịch bệnh do côn trùng gây ra.


Genetically modified means an organism’s genetic structure has been changed through genetic engineering.

Biến đổi gen đồng nghĩa với việc cấu trúc gen của sinh vật đã được thay đổi bằng công nghệ gen.


The test project in the Keys, a group of islands off Florida’s southern coast, will involve the Aedes aegypti mosquito. The mosquito is not native to Florida. But it does transmit several diseases to humans, including dengue fever and the Zika virus.

Dự án thử nghiệm tại Keys, một quần đảo nằm ngoài bờ biển phía Nam Florida, sẽ được tiến hành với muỗi Aedes qegypti. Đây không phải là loại muỗi bản địa tại Florida. Nhưng loài này đã truyền nhiễm nhiều dịch bệnh cho con người, bao gồm sốt xuất huyết và virus Zika.


In the Keys, nearly 50 cases of dengue have been reported so far this year.

Tại Keys, đã có gần 50 ca sốt xuất huyết trong năm nay.


The project is led by biotechnology company Oxitec. It is an American-owned company based in Britain. The plan calls for the release of millions of male, genetically modified mosquitoes to mate with females that bite humans.

Dự án này được phụ trách bởi công ty công nghệ sinh học Oxitec. Đây là công ty của Mỹ với trụ sở tại Anh. Theo kế hoạch kêu gọi thả hàng triệu con muỗi đực, đã được biến đổi gen để giao phối với những con muỗi cái đi đốt người.


The company says its male mosquitoes, which do not bite, are genetically engineered with a protein that makes any female offspring unable to survive. The process aims to lower the overall population of the insects to reduce the transmission of disease.

Công ty cho biết các con muỗi đực của mình, không có khả năng đốt người, được biến đổi gen với một loại protein khiến bất cứ con của giống cái nào đều không thể sống sót. Mục tiêu của quá trình này là nhằm làm giảm toàn diện số lượng côn trùng và từ đó làm giảm sự lây nhiễm của dịch bệnh.


Kevin Gorman is an Oxitec scientist. He told The Associated Press the company completed similar projects in the Cayman Islands and Brazil that went “extremely well.”

Kevin Gorman là một nhà khoa học của Oxitec. Ông chia sẻ với hãng thông tấn xã The Associated rằng công ty đã hoàn thành các dự án tương tự tại quần đảo Cayman và Brazil với kết quả “cực kỳ tốt đẹp.”


“We have released over a billion of our mosquitoes over the years,” Gorman said. “There is no potential for risk to the environment or humans.”

“Chúng tôi đã thả hơn một tỷ con muỗi của công ty mình hàng nhiều năm qua,” Gorman cho biết. “Không có nguy cơ nào có khả năng xảy ra đối với môi trường hay con người.”


In a press release, Oxitec noted numerous studies by government agencies supporting the safety of the project. The Environmental Protection Agency and the U.S. Centers for Disease Control and Prevention approved the experimental project. Several government agencies in Florida approved it as well.

Trong một thông cáo báo chí, Oxitec nhấn mạnh rằng nhiều nghiên cứu bởi các cơ quan chính phủ đã hỗ trợ cho sự an toàn của cuộc nghiên cứu. Cơ quan Bảo vệ Môi trường và Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ đã thông qua dự án thí nghiệm này. Hàng loạt các cơ quan chính phủ khác tại Florida cũng đã thông qua nó.


Some groups, however, worry that the use of genetically modified organisms could change the planet’s natural balance. At a recent meeting of the Florida Keys mosquito control board, several people questioned the effects of the project.

Tuy nhiên, một số nhóm lo ngại rằng việc ứng dụng sinh vật biến đổi gen có thể thay đổi sự cân bằng thiên nhiên của hành tinh. Tại một cuộc họp gần đây của ban kiểm soát muỗi Florida Keys, nhiều người đã đặt ra nghi vấn về hiệu quả của dự án này.


“You have no idea what that will do,” Barry Wray told the board. He is the director of the Florida Keys Environmental Coalition.

“Bạn không thể biết được nó sẽ dẫn đến điều gì,” Barry Wray chia sẻ với ban. Ông là giám đốc của Liên quân Môi trường Florida Keys.


Some experts have also questioned whether or not the modified mosquitoes can effectively crash the mosquito population in Florida as planned.

Một số chuyên gia cũng đặt ra nghi vấn liệu những con muỗi biến đổi này có thể làm giảm số lượng muỗi tại Florida hiệu quả như kế hoạch hay không.


“The mosquitoes created in a lab have not gone through a natural selection process, in which only the fittest survive and mate,” said Max Moreno, an expert in mosquito-borne diseases at Indiana University. He is not involved with the company or the test project.

“Muỗi sinh ra trong phòng thí nghiệm chưa được trải qua quá trình chọn lọc tự nhiên, quá trình mà chỉ những con có đặc điểm phù hợp để sống sót và giao phối,” theo Max Moreno, một chuyên gia về các dịch bệnh do muỗi gây ra tại Đại học Indiana. Ông không cùng tham gia với công ty hay thử nghiệm dự án.


Moreno asked, “Once they are released in the natural environment, will they be as fit as the naturally occurring males and able to outcompete them for mates?”

Moreno đặt ra câu hỏi, “Một khi chúng được thả ra môi trường tự nhiên, liệu chúng có phù hợp như các con muỗi đực được sinh sản tự nhiên và có thể cạnh tranh với những con này để giao phối hay không?”


Another question is whether the mosquitoes could have unplanned effects on the environment. For example, if a spider, frog or bird eats the mosquito, will the modified protein have any effect on the predator?

Một câu hỏi khác là liệu các con muỗi sẽ có hậu quả không lường trước được đối với môi trường hay không. Ví dụ, nếu một con nhện, ếch hay chim ăn con muỗi, liệu loại protein biến đổi kia có bất cứ tác động gì lên kẻ săn mồi hay không?


Moreno said an ecosystem is so complex and involves so many species that it would be nearly impossible to test all of them beforehand in a laboratory.

Moreno cho biết hệ sinh thái là rất phức tạp và chứa rất nhiều chủng loài mà gần như là bất khả thi để kiểm tra tất cả các loài này trước đó trong phòng thí nghiệm.


Still, Keys mosquito board members voted 4-1 in favor of the project. One of the supporters was Jill Cranny-Gage. She told the meeting that insecticides and other chemical methods have become less effective against the Aedes aegypti mosquito.

Dù vậy, các thành viên của ban kiểm soát muỗi Keys vẫn bầu chọn với tỉ số 4-1 ủng hộ với dự án này. Một trong số những người ủng hộ là Jill Cranny-Gage. Bà chia sẻ trong cuộc họp rằng các loại thuốc diệt côn trùng hay các biện pháp hóa học khác đã trở nên kém hiệu quả đối với muỗi Aedes aegypti.


It’s a fact: Eating too much fat can raise cholesterol, clog arteries, and contribute to the risk of stroke and other forms of heart disease — not to mention obesity, diabetes, cancer and a host of other conditions.

Đó là thực tế: Ăn quá nhiều chất béo có thể làm tăng cholesterol, làm tắc nghẽn động mạch và tăng nguy cơ đột quỵ và các dạng bệnh tim mạch khác – chưa kể đến bệnh béo phì, tiểu đường, ung thư và một loạt các bệnh lý khác.


However, it’s the type of fat, not the amount, that appears to be the culprit when it comes to stroke. Eating plant-based fats lowers stroke risk, according to a study presentation given Monday at the American Heart Association Scientific Sessions 2021.

Tuy nhiên, dường như thủ phạm gây ra tình trạng đột quỵ là loại chất béo chứ không phải lượng chẩ béo. Theo một bài trình bày nghiên cứu được đưa ra hôm thứ Hai tại Hội nghị Khoa học Hiệp hội Tim mạch Hoa Kỳ năm 2021, ăn chất béo có nguồn gốc thực vật sẽ làm giảm nguy cơ đột quỵ,.


The study, which has not yet been peer-reviewed, found people who ate the most vegetable-based fats were 12% less likely to experience a stroke compared to those who ate the least.

Nghiên cứu này tuy vẫn chưa được xem xét lại nhưng đã cho thấy những người ăn nhiều chất béo thực vật nhất có nguy cơ bị đột quỵ thấp hơn 12% so với những người ăn ít chất béo thực vật nhất.


On the flip side, people who ate the highest levels of animal-based saturated fat were 16% more likely to experience a stroke than those who ate the least fat of that kind.

Mặt khác, những người ăn nhiều chất béo bão hòa có nguồn gốc từ động vật nhất có nguy cơ bị đột quỵ cao hơn 16% so với những người ăn ít chất béo động vật nhất.


Foreigners entering the Bac Van Phong economic zone in the central province of Khanh Hoa should be given a 60-day visa exemption, the Ministry of Planning and Investment suggested.

Bộ Kế hoạch và Đầu tư vừa đưa ra khuyến nghị cho người nước ngoài vào Khu kinh tế Bắc Vân Phong, tỉnh Khánh Hòa được miễn thị thực 60 ngày.


A draft proposal prepared by the ministry to offer special administrative mechanisms to Khanh Hoa says the visa exemption policy aiming to attract strategic investors would apply for holders of passports still valid for 90 days.

Bộ vừa đề xuất dự thảo ban hành cơ chế hành chính đặc biệt cho Khánh Hòa, dự thảo cho biết chính sách miễn thị thực nhằm thu hút các nhà đầu tư chiến lược sẽ được áp dụng cho người có hộ chiếu còn thời hạn 90 ngày.


In case foreigners want to visit places outside the economic zone, they must be granted a visa by the immigration control agency as per normal regulations.

Trường hợp người nước ngoài muốn tham quan các địa điểm ngoài khu kinh tế thì phải được cơ quan quản lý xuất nhập cảnh cấp thị thực theo quy định thông thường.


Established in 2006, Bac Van Phong EZ covers 150,000 hectares, including 70,000 hectares of land and 80,000 hectares of water area in Van Phong Bay of Van Ninh District in Khanh Hoa.

Được thành lập vào năm 2006, KKT Bắc Vân Phong có diện tích 150.000 ha, bao gồm 70.000 ha trên mặt đất và 80.000 ha trên mặt nước tại Vịnh Vân Phong, huyện Vạn Ninh, Khánh Hòa.


It is one of three major EZs in Vietnam, with the other two being Phu Quoc in the south and Van Don in the north.

Đây là một trong ba KKT lớn của Việt Nam, hai KKT còn lại là Phú Quốc ở phía Nam và Vân Đồn ở phía Bắc.


Foreign tourists are entitled to purchase duty-free goods in non-tariff zones during their stay in the economic zone. One person can buy once per day and no more than four times in 30 consecutive days.

Khách du lịch nước ngoài được phép mua hàng miễn thuế tại khu phi thuế quan trong thời gian lưu trú tại khu kinh tế. Một người có thể mua một lần mỗi ngày và không quá bốn lần trong 30 ngày liên tục.


Among other proposed mechanisms in the draft proposal, the province will be allowed to issue bonds and also borrow from the central government’s foreign loans, as long as the total outstanding loans do not exceed 60 percent of the province’s budget revenues.

Trong số các cơ chế đề xuất khác trong dự thảo đề xuất, tỉnh sẽ được phép phát hành trái phiếu và vay từ nguồn vốn vay nước ngoài của Trung ương, miễn là tổng dư nợ không vượt quá 60% thu ngân sách của tỉnh.


The People’s Council of Khanh Hoa, the provincial legislature, will have the authority to change the land use purpose for farmland under 500 hectares and forestland of less than 1,000 hectares.

Hội đồng nhân dân tỉnh Khánh Hòa, cơ quan lập pháp cấp tỉnh, có thẩm quyền chuyển mục đích sử dụng đất đối với đất ruộng dưới 500 ha và đất lâm nghiệp dưới 1.000 ha.


The People’s Committee, the executive, will be in charge of managing a marine area for aquaculture. The committee will also have the power to issue licenses for aquaculture projects at sea to Vietnamese organizations and individuals.

Ủy ban Nhân dân, cơ quan hành pháp, sẽ chịu trách nhiệm quản lý một khu vực biển để nuôi trồng thủy sản. Ủy ban cũng sẽ có quyền cấp giấy phép cho các dự án nuôi trồng thủy sản trên biển cho các tổ chức và cá nhân người Việt Nam.


Aquaculture firms and farmers operating in the province will be granted preferential policies including exemptions from sea use fees and corporate income tax.

Các doanh nghiệp nuôi trồng thủy sản và nông dân hoạt động trên địa bàn tỉnh sẽ được hưởng các chính sách ưu đãi bao gồm miễn phí sử dụng biển và thuế thu nhập doanh nghiệp.


It is expected that the government will submit the draft plan to the parliament in May.

Theo dự kiến, chính phủ sẽ trình dự thảo kế hoạch này lên quốc hội vào tháng Năm.


Special mechanisms granting greater administrative economy have so far been granted to eight cities and provinces: Can Tho, Da Nang, Hai Phong, Hanoi, HCMC, Nghe An, Thanh Hoa, and Thua Thien Hue.

Cho đến nay, 8 tỉnh, thành phố: Cần Thơ, Đà Nẵng, Hải Phòng, Hà Nội, TP HCM, Nghệ An, Thanh Hóa và Thừa Thiên Huế đã có cơ chế đặc biệt được cấp kinh tế hành chính đặc biệt


Vietnam is exempting visa for citizens of 24 countries, mostly for up to 30 days.

Việt Nam đang miễn thị thực cho công dân của 24 quốc gia, hầu hết là tối đa 30 ngày.


The United States government has given its permission for people to consume genetically modified cotton.

Chính phủ Hoa Kỳ đã cho phép người dân tiêu thụ bông biến đổi gen.


The Reuters news agency says the government’s approval could lead to a new food product: a kind of cottonseed, filled with protein.

Kênh thông tin Reuters cho biết sự chấp thuận của Chính phủ có thể dẫn đến một loại thực phẩm mới: một loại hoạt bông chứa đầy protein.


The genetically engineered cotton plant is the idea of scientists at Texas A&M University in College Station, Texas. They believe their product could help people around the world.

Cây bông biến đổi gen là thành quả sáng tạo của các nhà khoa học tại Đại Học A&M tại thành phố College Station, Texas. Họ tin rằng sản phẩm của họ có thể giúp đỡ mọi người trên toàn thế giới.


The U.S. Food and Drug Administration (FDA) announced the approval on October 11. The ruling means that the cottonseed could be made available as food for people and all kinds of animals.

Cơ quan Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Ky (FDA) đã công bố sự chấp thuận này vào ngày 11 tháng 10. Phán quyết này có nghĩa rằng hạt bông có thể được sử dụng dưới dạng thực phẩm cho người và tất cả các loài động vật.


Keerti Rathore is a plant biotechnologist with Texas A&M AgriLife Research. He said he and other scientists are holding discussions with companies. They hope to have the plant available for purchase within about five years.

Keerti Rathore là một nhà công nghệ sinh học thực vật và thuộc cơ quan nghiên cứu khoa học đời sống và nông nghiệp A&M AgriLife tại tiểu bang Texas. Ông cho biết mình cùng với các nhà khoa học khác đang thảo luật với các doanh nghiệp. Họ mong rằng sản phẩm của họ sẽ được bày bán trong vòng 5 năm tới.


Rathore said the team will consider asking for government approval in other countries, starting with Mexico.

Rathore cho biết nhóm nghiên cứu sẽ cân nhắc việc yêu cầu các chính phủ tại các quốc gia khác phê duyệt sản phẩm này, bắt đầu từ Mexico.


“Yes, we are fully aware of the resistance to GMOs in many countries, but I remain hopeful that counties who are desperate for food will (use) this technology,” he said.

“Vâng, chúng tôi hoàn toàn nhận thức được tình trạng kháng thuốc của các loại cây GMO tại nhiều nước, nhưng tôi vẫn hi vọng rằng các vùng đất nơi đang thiếu thốn thực phẩm có thể sử dụng công nghệ này.”


Cotton is grown in more than 80 countries. Fiber from the plant is used to make cloth. Cottonseed is used to feed animals such as cattle and sheep that have more than one stomach chamber.

Cây bông được trồng tại hơn 80 quốc gia. Chất xơ của cây (sợi bông) được sử dụng để làm quần áo. Hạt bông được sử dụng để nuôi động vật như gia súc và cừu, những loài động vật có nhiều hơn một buồng dạ dày.


Normal cottonseed can be harmful to humans and many animals because it contains high levels of gossypol, a poisonous chemical.

Hạt bông thông thường có thể có hại cho con người và rất nhiều loài động vật bởi chúng chứa hàm lượng lớn gossypol, một loại chất hóa học độc hại.


Rathore’s team used a technology called RNA interference to “silence” a gene, largely removing the chemical from the cottonseed. Gossypol was left at natural levels in the rest of the plant because it guards against insects and disease.

Nhóm nghiên cứu của Rathore đã sử dụng công nghệ can thiệp RNA để vô hiệu hóa một loại gen, loại bỏ hầu hết chất hóa học từ hạt bông. Chất gossypol còn lại trong cây được giữ ở mức độ tự nhiên bởi chất giúp bảo vệ cây khỏi côn trùng và bệnh tật.


“With…this technology, cotton becomes a (two)-purpose crop. It requires no additional effort on the part of farmers or inputs or land for cultivation. So, it will make cotton farming more sustainable,” Rathore said.

Rathore chia sẻ rằng “Với công nghệ này, cây bông trở thành một loại nông sản đa năng. Nó không yêu cầu nhiều điều kiện đối với người nông dân, các chất hóa học như phân bón, thuốc trừ sâu, hay đất canh tác. Vì vậy, nó sẽ giúp nền công nghệp trồng bông trở nên bền vững hơn.”


The genetic engineering does not affect the plant’s fiber for use in cloth.

Kỹ thuật di truyền này không ảnh hưởng nhiều đến việc sử dụng sợi xơ thực vật cho may mặc.


The U.S. Agriculture Department lifted a ban on production of the modified cotton plant last year before the FDA decision.

Bộ Nông nghiệp hoa Kỳ đã dỡ bỏ lệnh cấm sản xuất cây bông biến đổi gen vào năm ngoái, trước khi có quyết định của FDA.


“Cottonseed can be consumed in many ways…the leftover meal with its high protein content can be used … in tortilla, bread and baked goods. The seed kernels can be roasted and eaten as a snack,” Rathore said.

Theo Rathore, hạt bông có thể được sử dụng dưới nhiều hình thức khác nhau như cách mà các phần ăn thừa chứa nhiều protein có thể được sử dụng, ví dụ như trong tortilla, bán mì và các loại bánh nướng lò. Hạt còn có thể rang và ăn như một món ăn vặt


As the Vietnamese pop music scene grows, there is a corresponding increase in suspicions of plagiarism.

Trong bối cảnh nhạc pop Việt Nam đang phát triển, các nghi án đạo nhạc cũng ngày càng tăng.


The latest one has been levied against singer AMEE’s musical video “Sao Anh Chua Ve” (Why Aren’t You Home Yet?) released in March for borrowing ideas from Taylor Swift’s 2014 hit “Blank Space”.

Sản phẩm thu âm gặp phải nghi án đạo nhạc mới nhất là video ca nhạc của ca sĩ AMEE “Sao Anh Chưa Về”, phát hành vào tháng Ba, bởi việc mượn ý tưởng từ hit “Blank Space” của Taylor Swift vào năm 2014.


Both clips feature a princess-like woman living in a castle with a Prince Charming, whom she suspects of cheating on her and consequently exacts revenge on.

Cả hai clip đều cho thấy một người phụ nữ tựa như công chúa sống trong một lâu đài cùng Bạch mã Hoàng tử, người mà cô nghi ngờ đang gian dối sau lưng và dẫn đến việc trả thù.


AMEE’s heroine is a lot more feminine and childlike and lacks the complex psychological development of Taylor Swift’s. However, there are a few angry, jealous shots in the Vietnamese singer’s MV in which the heroine cries her eyes out, shouts, cuts her lover’s shirt, and slashes his portrait just like in “Blank Space”.

Phiên bản nữ chính của AMEE nữ tính và trẻ con hơn và thiếu sự phát triển tâm lý phức tạp như phiên bản của Taylor Swift. Tuy nhiên, vẫn có một số cảnh giận dữ, ghen tuông trong MV của ca sĩ Việt nam mà nhân vật nữ khóc hết nước mắt, la hét, cắt áo người yêu mình, và rạch bức họa của anh ta giống như trong “Blank Space”.


Others that were suspected in recent times include singer Orange and composer Chau Dang Khoa’s song “Chan Ai” (True Love), whose prelude sounds similar to Elem3ntz’s song “Lier” posted on a popular music website last June; Hien Ho and Phuc Bo’s 2019 song “Can Xa” (We Need to Part) which strongly resembles South Korean singer Sunmi’s 2017 hit “Gashina”; and Min and Hoang Ton’s 2019 song “Vi Yeu Cu Dam Dau” (Because I Love You) which sounds like Barbadian singer Shontelle’s 2010 hit “Impossible”.

Những người khác bị dính nghi án trong thời gian gần đây gồm bài hát “Chân Ái” của ca sĩ Orange và nhạc si Châu Đăng Khoa, có đoạn dạo đầu giống với bài “Lier” của Elem3ntz’s, được đăng tải trên một website âm nhạc nổi tiếng tháng Sáu năm ngoái; bài “Cần xa” của Hiền Hồ và Phúc Bồ năm 2019 cực giống với bài hit “Gashina” của ca sĩ Hàn Quốc Sunmi năm 2017; và bài hát “Vì Yêu Cứ Đâm Đầu” của Min và Hoàng Tôn vào năm 2019 giống với bài hit “Impossible” của ca sĩ người Barbados tên Shontelle năm 2010.


Audiences nowadays have easy access to world music and use song finder apps and can make quick comparisons between originals and copycats.

Khán giả ngày nay có thể dễ dàng truy cập vào thế giới âm nhạc và sử dụng các ứng dụng tìm bài hát và có thể đưa ra sự so sánh nhanh chóng giữa bản gốc và bản nhái.


Though plagiarism is not a problem exclusively faced by young artists, the younger generation tends to be more vulnerable.

Dù đạo nhạc không phải là vấn đề duy nhất mà các nghệ sĩ trẻ phải đối mặt, thế hệ trẻ có xu hướng dễ tổn thương hơn trước.


When faced with the suspicion, some have denied plagiarizing, some have admitted to it but many have remained silent or declined to comment. For instance, Chau Dang Khoa denied plagiarizing the South Korean band V4Men’s 2006 “Nuoc Mat” (T.E.A.R) for the chorus in his 2019 song “Tinh Nhan Oi!” (Hey Lover!), explaining that the two songs were basically different and any minor similarity might just be a coincidence.

Khi đối mặt với nghi án, một số phủ nhận việc đạo nhạc, một số đã thừa nhận nhưng rất nhiều người giữ im lặng hoặc từ chối bình luận. Ví dụ, Châu Đăng Khoa phủ nhận việc đạo bài hát “Nước Mắt” (T.E.A.R) của ban nhạc Hàn Quốc V4Men năm 2006 vào điệp khúc bài hit “Tình Nhân Ơi” năm 2019, giải thích rằng hai bài hát về cơ bản là khác biệt và bất cứ sự trùng hợp nhỏ nào có thể chỉ là ngẫu nhiên.


Plagiarizing can range from reusing others’ music without authorization or giving proper credit and copying ideas from others’ MVs to imitating choreography and style.

Việc đạo nhạc có thể trải dài từ việc tái sử dụng âm nhạc của người khác mà không xin phép bản quyền hoặc ghi nguồn phù hợp và sao chép ý tưởng từ MV của người khác cho đến bắt chước vũ đạo và phong cách.


Since the 1990s, when Vietnam opened its market to the outside world, popular international music has been pouring in, giving rise to legally dubious adaptations of foreign, especially Chinese, songs.

Kể từ những năm 90, khi Việt Nam mở cửa thị trường, âm nhạc quốc tế đại chúng đã nở rộ, tạo ra những phiên bản bài hát chuyển thể hợp pháp từ nước ngoài, đặc biệt từ những bài hát Trung Quốc.


Though the country signed the Berne Convention in 2004, plagiarism continued to rise alongside the growth of local pop in the 2000s, dubbed the genre’s “golden years”.

Dù đất nước đã ký Hiệp ước Berne vào 2004, việc đạo nhái tiếp tục tăng theo sự phát triển của nhạc pop trong nước vào những năm 2000, được coi là “thế hệ vàng” của thể loại này.


In 2005 the Agency for Performing Arts under the then Ministry of Culture and Information announced a list of 70 songs suspected of plagiarism. They included works by popular musicians like Vo Thien Thanh, Quoc Bao and Phuong Uyen.

Vào năm 2005 Cục Biểu diễn nghệ thuật trực thuộc Bộ Văn hóa và Thông tin công bố danh sách 70 bài hát bị dính nghi án đạo nhạc. Danh sách này bao gồm sản phẩm của các nhạc sĩ nổi tiếng như Võ Thiện Thanh, Quốc Bảo và Phương Uyên.


Some suspected cases have resulted in lawsuits. In 2018, for instance, the Vietnam Center for Protection of Music Copyright (VCPMC) sued music management company Sky Music for VND3.3 billion ($142,000) for violating the copyrights of 700 Vietnamese and foreign artists and 2,000 songs represented by VCPMC.

Một số nghi vấn đã dẫn đến các vụ kiện. Ví dụ, vào năm 2018, Trung tâm Bảo vệ Bản quyền Âm nhạc Việt Nam (VCPMC) đã kiện công ty quản lý âm nhạc Sky Music đòi 3.3 tỷ VNĐ ($142,000) vì vi phạm bản quyền của 700 nghệ sĩ Việt Nam lẫn nước ngoài và 2,000 bài hát do VCPMC đại diện


.Sky Music has paid VND700 million ($30,000) as a preliminary step, and the trial is ongoing.

Sky Music bước đầu đã phải trả 700 triệu VNĐ ($30,000), và phiên tòa vẫn còn tiếp tục.


But when foreign artists plagiarize Vietnamese songs, fans and everybody concerned easily dismiss it as “coincidence.”

Nhưng khi các nghệ sĩ nước ngoài đạo nhái bài hát của Việt Nam, người hâm mộ và tất cả mọi người liên quan đều dễ dàng bác bỏ điều đó dưới cái danh “trùng hợp”.


This unequal game was especially marked in the high-profile case of Coldplay and Rihanna’s 2017 song “Princess of China” which was suspected of stealing from Vietnamese diva Ha Tran’s 2008 song “Ra Ngo Tung Kinh” (Chant in the Alley).

Trò chơi bất bình đẳng này được đặc biệt chỉ ra trong vụ việc đình đám của bài hát “Princess of China” năm 2017 của Coldplay và Rihanna mà bài hát này bị nghi án đạo nhái bài hát “Ra Ngõ Tụng Kinh” năm 2008 của diva Việt Nam Hà Trần.


Typical of such incidents, the case did not lead to a lawsuit though both Tran Tien and Thanh Phuong, who composed and mixed “Ra Ngo Tung Kinh”, said the introduction to “Princess of China” had an 80 percent resemblance to theirs.

Điển hình trong những vụ việc như vậy, trường hợp này không dẫn đến vụ kiện nào dù cả Trần Tiến và Thanh Phương, người viết và soạn bài “Ra Ngõ Tụng Kinh”, cho biết phần mở đầu của “Princess of China” giống sản phẩm của họ đến 80%.


Other similar cases included Indian duo Sukriti and Prakriti Kakar’s MV “Sudhar Ja” whose intro was found to resemble the intro of singer Erik’s MV “Dung Co Mo” (Dream On), South Korean G-Dragon’s “Butterfly” which seemed to copy Do Bao’s “Nhung Khung Troi Khac” (Other Horizons), South Korean Jang Jae In and NaShow’s hit “Auditory Hallucination” whose prelude sounded similar to the prelude of Bao Tram’s “Chi Con Nhung Mua Nho” (Seasons of Nostalgia).

Những ca tương tự gồm MV “Sudhar Ja” của cặp song ca Ấn Độ Sukriti và Prakriti Kakar có phần mở đầu giống với phàn mở đầu của MV “Đừng Có Mơ” của ca sĩ Erik, ca khúc “Butterfly” của nghệ sĩ Hàn Quốc G-Dragon có vẻ như ddadaxddaoj bài “Những Khung Trời Khác” của Đỗ Bảo, khúc dạo đầu bài hit “Auditory Hallucination” của nghệ sĩ Hàn Quốc Jang Jae In và NaShow na ná với khúc dạo đầu bài “Chỉ Còn Những Mùa Nhớ” của Bảo Trâm.


Vietnamese musicians have shared different views about plagiarism. Younger musicians tend to be more flexible. To DJ SlimV for instance, to judge whether somebody plagiarizes is complicated. A work has to be seen as a whole as well as in its details such as its melody and chord progression, and may require a jury to reach a conclusion.

Các nhạc sĩ Việt Nam đã chia sẻ những quan điểm khác nhau về việc đạo nhạc. Các nhạc sĩ trẻ tuổi có vẻ linh hoạt hơn. Ví dụ, với DJ SlimV, để đánh giá xem một người có đạo nhạc hay không là phức tạp. Một sản phẩm phải được xem xét tổng thể cũng như từng chi tiết như phần giai điệu và hợp âm, và có thể yêu cầu thẩm phán để đi đến kết luận.


As DJ SlimV sees it, there is no musical god who holds composing secrets and bestows them on earthly musicians. Rather, music is just a well-trodden path where musicians always learn from each other, he contends. Practice becomes theory, and when many compose in a similar style, they create a new genre or school.

Theo quan điểm của DJ SlimV, không có thần âm nhạc nào giữ bí mật về sáng tác nhạc và ban chúng cho những nhạc sĩ trần gian. Thay vào đó, theo anh, âm nhạc chỉ là một con đường mòn, nơi các nhạc sĩ luôn học hòi từ nhau. Thực hành sẽ hình hành lý thuyết, và khi nhiều người sáng tác với phong cách giống nhau, họ sẽ tạo ra một thể loại hoặc trường phái mới.


According to SlimV, it isn’t wrong to create one’s own song from a common chord progression or beat found on the Internet. Many famous songs use the same chord progression such as Linkin Park’s “Numb”, Timbaland’s “Apologize”, Eminem’s “Love the Way You Lie” and Alan Walker’s “Faded”.

Theo SlimV, việc sáng tạo ra một bài hát của mình từ một hợp âm hoặc nhịp điệu phổ thông tìm thấy trên Internet không phải là điều sai trái. Nhiều bài hát nổi tiếng sử dụng hợp âm giống nhau như bài “Numb” của Linkin Park, “Apologize” của Timbaland, “Love the Way You Lie” của Eminem và “Faded” của Alan Walker.


Similarly, songs that use the same beat can become different such as American-Jamaican rapper Sean Kingston’s “Beautiful Girl” and the late American singer Ben E. King’s R&B classic “Stand By Me”.

Tương tự, các bài hát sử dụng chung nhịp điệu có thể khác biệt như bài “Beautiful Girl” của rapper người Mỹ – Jamaica Sean Kingston và bài R&B kinh điển “Stand By Me” của ca sỹ quá cố người Mỹ Ben E. King.


SlimV says because human memory operates based on patterns, modern music makes use of short repetitive cycles to make songs catchy and easy to remember. These short cycles plus the use of the same chord progressions tend to make pop songs sound similar, especially to laypeople’s ears.

SlimV cho biết bởi trí nhớ con người hoạt động theo khuôn mẫu, âm nhạc hiện đại sử dụng những vòng lặp để tạo ra các bài hát bắt tay và dễ nhớ. Những vòng lặp ngắn này cùng với việc sử dụng hợp âm giống nhau có xu hướng khiến cho bài nhạc pop nghe tương tự nhau, đặc biệt đối với tai của những người không có kiến thức chuyên môn.


Nguyen Van Chung, who composed such hits as “Vang Trang Khoc” (Crying Moon) and “Nhat Ky Cua Me” (Mother’s Diary), has a sterner outlook.

Nguyễn Văn Chung, người sáng tác những bài hit như “Vầng Trăng Khóc” và “Nhật Ký Của Mẹ”, có quan điểm nghiêm khắc hơn.


He says some young musicians often consciously steal popular songs or genres to garner quick fame and profits.

Ông cho biết nhiều nhạc sĩ trẻ thường có ý thức ăn cắp các bài hát hoặc thể loại bài hát phổ biết để thu về nhiều danh tiếng và lợi nhuận một cách nhanh chóng.


A patient killer, air pollutants degrade the body without its victim’s knowledge. Fully aware of the catastrophic circumstances, Hanoi has little to offer.

Các chất ô nhiễm trong không khí, một kẻ giết người kiên trì, làm suy yếu cơ thể mà nạn nhân không hề hay biết. Thành phố Hà Nội cung cấp rất ít thông tin, cho thấy sự thiếu nhận thức đầy đủ về tình huống đầy thảm họa này.


Taxi driver Nguyen Gia Thang has spent a decade in Hanoi, the thought of dying at 37 never once crossing his mind. Last month, however, he was submitted to hospital, the only warning signs of his possible demise being the odd cough.

Tài xế taxi Nguyễn Gia Thắng đã sinh sống một thập kỷ ở Hà Nội, ý nghĩ về việc qua đời ở tuổi 37 chưa bao giờ hiện hữu trong tâm trí anh. Tuy nhiên, vào tháng trước, anh đã phải nhập viện, và các dấu hiệu cảnh báo duy nhất cho cái chết có thể xảy ra của anh chính là những cơn ho lẻ tẻ.


Watched over by tearful partner Nhung, Thang remembers waking in the emergency ward of Bach Mai Hospital following nine days in a coma.

Được chăm sóc bởi người vợ tên Nhung đang tràn ngập đau khổ, Thắng nhớ rằng mình đã tỉnh dậy trong khu vực cấp cứu của bệnh viện Bạch Mai sau 9 ngày hôn mê.


His taxi shift would usually commence at 8 a.m. and end at 2 a.m. the next day. In 2016, after six years at a local agency, he finally bought his own car. To save on gas, Thang often dropped the windows to avoid using the air conditioner, inhaling 12-15 hours’ worth of toxic air each day.

Ca lái taxi của anh thường bắt đầu vào lúc 8 giờ sáng và kết thúc vào 2 giờ sáng hôm sau. Vào năm 2016, sau 6 năm làm việc tại công ty địa phương, anh cuối cùng đã mua một chiếc xe riêng. Để tiết kiệm nhiên liệu, anh Thắng thường hạ cửa kính ô tô xuống để tránh phải sử dụng máy điều hòa, hít vào người không khí độc hại trong 12-15 tiếng mỗi ngày.


Thang, who contracted asthma at age 7, experienced an early bout of coughing in small, infrequent bursts, using various meds to alleviate the condition, with little effect. To cope, doctors prescribed him bronchi dilating nebulizers and shots that kept him going the next four days.

Thắng, người bị hen suyễn vào năm 7 tuổi, đã có những trận ho từ bé, không thường xuyên, sử dụng nhiều loại thuốc khác nhau để giảm bớt triệu chứng, nhưng ít tác dụng. Để đối phó (với tình trạng này), các bác sĩ đã kê đơn thuốc làm giãn phế quản và các mũi tiêm để giúp anh chống chọi trong 4 ngày tiếp theo.


Until one rainy day last month.

Cho đến một ngày mưa rơi vào tháng trước.


In a state of deep sleep, Thang was jolted awake by a suffocating sensation in his throat, as if being strangled. “I’m going to die,” he whispered to his wife. On the way to the hospital, Thang fainted, falling off the motorbike and losing consciousness. Doctors said he would have certainly died if he failed to make it to the hospital in time.

Trong giấc ngủ sâu, anh Thắng bị đánh thức bởi một cảm giác nghẹt thở trong cổ họng, như thể bị bóp nghẹt. “Anh sẽ chết mất,” anh thì thầm với vợ mình. Trên đường đến bệnh viện, anh Thắng ngất xỉu, ngã khỏi xe máy và bất tỉnh nhân sự. Các bác sĩ cho biết anh đã có thể chết nếu anh không đến bệnh viện kịp thời.


In another room, Nguyen Manh Ky, 64, was admitted three weeks after Thang with chronic obstructive pulmonary disease (COPD). Like many neighbors in Van Ha Craft Village of Hanoi’s Dong Anh District, Ky has been employed at a carpentry workshop for the past four decades.

Ở trong phòng khác, Nguyễn Mạnh Kỷ, 64 tuổi, nhập viện 3 tuần sau anh Thắng với bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính (COPD). Như rất nhiều hàng xóm khác tại làng gỗ Vân Hà thuộc Quận Đông Anh, Hà Nội, Kỷ làm việc tại một xưởng mộc được 4 thập kỷ.


Upon admittance, Ky realized face masks are not enough to keep air pollution from ravaging the human body.

Khi nhập viện, Kỷ nhận ra mặt nạ không đủ để ngăn ô nhiễm không khí tàn phá cơ thể con người.


Hanoi suffers extreme air pollution around 300 days a year, with over 60,000 related deaths, a 2016 report by the World Health Organization stated. The top 10 most common and the top 10 most lethal diseases contracted across medical facilities in 2016 are those resulted from respiratory and cardiovascular infection, according to the Ministry of Health.

Hà Nội trải qua đợt ô nhiễm không khí nặng nề khoảng 300 ngày mỗi năm, với trên 60,000 cái chết liên quan, trích một báo cáo năm 2016 theo Tổ chức Y tế Thế giới. Top 10 các bệnh phổ biến nhất và top 10 các bệnh gây tử vong cao nhất được ghi nhận tại các cơ sở y tế năm 2016 là những bệnh từ việc nhiễm trùng đường hô hấp và tim mạch, theo Bộ Y tế.


With records toppling in 2019, the capital’s Air Quality Index (AQI), a metric to determine how polluted the air is, was recorded at more than 200 for four consecutive days starting November 7, reaching over 300 on November 12, according to the Hanoi Department of Natural Resources and Environment. An AQI level above 100 is considered unhealthy for humans.

Các kỷ lục bị lật đổ vào năm 2019, chỉ số chất lượng không khí (AQI) của thủ đô, một số liệu xác định mức độ ô nhiễm của không khí, đã ghi nhận số điểm trên 200 cho 4 ngày liên tiếp bắt đầu từ ngày 7 tháng 11, đạt ngưỡng trên 300 vào 12 tháng 11, theo Sở Tài nguyên và Môi trường thành phố Hà Nội. Mức AQI trên 100 được coi là có hại cho sức khỏe con người.


In response, authorities recommended people stay indoors, with multiple schools temporarily suspending outdoor activities. Demands for air masks and air purifiers skyrocketed due to concern over how extreme air pollution would affect family health.

Hồi đáp lại vấn đề, các nhà chức trách khuyến nghị mọi người ở trong nhà, và hàng loạt các trường học tạm thời ngưng các hoạt động ngoài trời. Nhu cầu cho mặt nạ không khí và máy lọc không khí tăng khủng khiếp bởi các mối lo ngại về cách mà ô nhiễm không khí nặng nề có thể ảnh hưởng đến sức khỏe của gia đình.


Last year, Vietnam ranked 159 out of 180 countries and territories surveyed by World Bank on air quality. The same year, WHO estimated about 4.2 million early deaths globally were caused by air pollution, many related to cancer, strokes and other cardiovascular and respiratory diseases.

Năm ngoái, Việt Nam xếp hạng thứ 159 trên tổng số 180 đất nước và vùng lãnh thổ được khảo sát bởi Ngân hàng Thế giới về chất lượng không khí. Cùng năm đó, WHO ước tính khoảng 4.2 triệu cái chết sớm toàn cầu gây ra bởi ô nhiễm không khí, rất nhiều (cái chết) liên quan đến ung thư, đột quỵ và các bệnh về hô hấp và tim mạch.


While respiratory illnesses could have multiple causes, ranging from smoking to genetics, air pollution is regarded a common factor in many diseases, including those of the respiratory system, said Vu Van Giap, general secretary of Vietnam Respiratory Society.

Trong khi các bệnh hô hấp có thể có rất nhiều nguyên nhân, trong khoảng từ hút thuốc cho đến gen, ô nhiễm không khí được xem là một nguyên nhân phổ biến của nhiều bệnh, bao gồm những bệnh về hệ thống hô hấp, theo Vũ Văn Giáp, tổng thư ký của Hiệp hội Hô hấp Việt Nam.


“Air pollution is a silent assassin,” said Giap, due to its impact on the human body over the long-term. It is why many patients fail to recognize the severity of their condition early on, only attending hospital when their bodies have suffered serious damage, he added.

“Ô nhiễm không khí là một sát thủ thầm lặng,” ông Giáp cho biết, bởi ảnh hưởng của nó đến cơ thể con người trong thời gian dài. Đó là lí do tại sao nhiều bệnh nhân không thể nhận thấy mức độ nghiêm trọng của tình trạng cơ thể của họ trong thời gian sớm, chỉ vào bệnh viện khi cơ thể của họ đã nhận những tổn thương nặng nề, ông cho biết thêm.


And yet, many Vietnamese are well aware of the health risks posed by air pollution. In a 2018 survey on 1,400 people by Mekong Delta Development Research Institute, 17 percent of respondents regarded air quality their biggest concern, second only to unemployment at 24 percent.

Chưa hết, nhiều người Việt Nam nhận thức rõ ràng về những rủi ro sức khỏe gây ra bởi ô nhiễm không khí. Trong một cuộc khảo sát năm 2018 thực hiện trên 1.400 người của Viện nghiên cứu phát triển Đồng bằng sông Cửu Long, 17% số người tham gia khảo sát coi chất lượng không khí là mối quan tâm lớn nhất của họ, chỉ đứng sau thất nghiệp ở mức 24%.


Several reports on poor air quality in Hanoi and Saigon have made headlines since September. But not until October did the capital name sources of local air pollution to include traffic emissions, coal, construction sites, and even the stench produced by sewage systems and animal farms.

Hàng loạt báo cáo về chất lượng không khí nghèo nàn ở Hà Nội và thành phố Hồ Chí Minh trở thành tiêu điểm kể từ tháng 9. Nhưng chỉ đến tháng 10 thủ đô mới nêu tên các nguồn gây ô nhiễm ở địa phương bao gồm khí thải giao thông, than, công trình xây dựng, và kể cả mùi hôi thối từ hệ thống nước thải và các trang trại chăn nuôi.


Not until December did the Ministry of Health issue a 14-step guideline to help deal with air pollution, including close supervision on air quality, wearing masks or improving personal hygiene.

Đến tháng 10 Bộ Y tế ban hành quyển hướng dẫn 14 bước giúp xử lý vấn đề ô nhiễm không khí, bao gồm giám sát chặt chẽ về chất lượng không khí, đeo khẩu trang hoặc cải thiện vệ sinh cá nhân.


Hoang Duong Tung, president of Vietnam Clear Air Partnership, said last week Hanoi’s air quality returned to ‘hazardous levels’ in early December, only worsening.

Hoàng Dương Tùng, chủ tịch Hiệp hội đối tác Clear Air Việt Nam, cho biết tuần trước chất lượng không khí của Hà Nội quay về mức “thảm họa” vào đầu tháng 12, chỉ có tệ đi.


“It is necessary to have a serious talk about possible sources and seek emergency measures to tackle pollution,” he noted.

Ông nhấn mạnh rằng “Có một cuộc thảo luận nghiêm túc về những nguồn khả thi và tìm kiếm những biện pháp khẩn cấp để giải quyết vấn đề không khí là rất cần thiết.”


He said Hanoi is not taking the matter seriously enough, approaching air pollution as a natural occurrence instead of detrimental health issue we are ourselves responsible for. Identifying the main culprits of pollution should be prioritized, it was stressed.

Ông cho biết Hà Nội không xem trọng vấn đề này đủ, tiếp cận ô nhiễm không khí như một hiện tượng thiên nhiên thay vì một vấn đề sức khỏe đáng quan ngại chúng ta đang phải gánh chịu trách nhiệm. Tìm kiếm thủ phạm thực sự của ô nhiễm cần được đặt lên hàng đầu là một việc gây stress.


Meanwhile, Thang expects to remain in hospital an additional six weeks, partner Nhung refusing to let him drive a taxi ever again.

Trong khi đó, anh Thắng phải ở trong viện thêm 6 tuần, và vợ ông Nhung phản đối việc anh làm tài xế taxi trong tương lai.


2020 has been an extreme year for hurricanes, wildfires and heat waves around the world. New reports from United Nations agencies list this year’s record-breaking weather and the burning of fossil fuels as causes of continued global warming.

2020 là một năm cực kỳ khắc nghiệt với bão, cháy rừng và sóng nhiệt trên toàn thế giới. Báo cáo mới đây của các cơ quan Liên Hợp Quốc liệt kê ra những hiện tượng thời tiết phá kỷ lục có trong năm nay và việc đốt các nhiên liệu hóa thạch chính là nguyên nhân dẫn đến sự tiếp diễn của nóng lên toàn cầu.


U.N. Secretary-General Antonio Guterres recently urged world leaders to make 2021 the year that humanity ends what he calls its “war on nature.” He asked them to commit to a future free of planet-warming carbon pollution.

Tổng Thư ký Liên hợp quốc Antonio Guterres gần đây đã kêu gọi các lãnh đạo thế giới biến năm 2021 thành năm mà loài người chấm dứt sự kiện mà ông gọi là “chiến tranh thiên nhiên”. Ông yêu cầu họ cam kết một tương lai không còn ô nhiễm carbon làm hành tinh nóng lên.


The secretary-general’s comments come as the U.N. prepares for a Dec. 12 online climate meeting in France on the 5th anniversary of the 2015 Paris climate agreement. A main goal of that agreement is to keep increases in the Earth’s temperature during this century to between 1.5 and 2 degrees Celsius.

Những lời nói của tổng thư ký được đưa ra trong bối cảnh Liên hợp quốc chuẩn bị cho cuộc họp trực tuyến về khí hậu tại Pháp vào 12/12, 5 năm sau Thỏa thuận chung Paris về khí hậu. Mục tiêu chính của thỏa thuận này là giữ cho mức tăng nhiệt độ trên Trái Đất trong thế kỷ này ở khoảng giữa 1.5 và 2 độ C.


In a speech given at New York’s Columbia University, Guterres said, “The state of the planet is broken. Humanity is waging war on nature. This is suicidal.”

Trong bài phát biểu tại Đại học Columbia tại New York, Guterres cho biết, “Hiện tại hành tinh đang trong tình trạng đổ vỡ. Nhân loại đang khơi mào cuộc chiến tranh với thiên nhiên. Đây đúng là tự sát.”


“Apocalyptic fires and floods, cyclones and hurricanes are increasingly the new normal,” he added.

“Hỏa hoạn và lũ lụt, lốc xoáy và bão tố đang ở tầm hủy diệt và tăng cường lên mức độ mới,” ông nhấn mạnh thêm.


In a report, the World Meteorological Organization (WMO) said this year is set to end about 1.2 degrees Celsius warmer than the last half of the 1800s. Scientists use that time period as a starting point for warming caused by heat-trapping gases from the burning of coal, oil and natural gas. Most trapped heat goes into the world’s seas. Ocean temperatures are now at record levels. It also means 2020 will be one of the three hottest years on record.

Trong báo cáo, Tô chức Khí tượng Thế giới (WMO) cho biết năm nay sẽ kết thúc với nhiệt độ là 1.2 độ C nóng hơn nửa cuối những năm 1800s. Các nhà khoa học sử dụng khoảng thời gian đó (1800s) như là điểm bắt đầu cho sự nóng lên gây ra bởi các loại khí gas bị giữ nhiệt từ việc đốt than, dầu và các loại khí thiên nhiên. Hầu hết nhiệt bị giữ lại sẽ đi vào các đại dương. Nhiệt độ đại dương đã tăng lên ở mức kỷ lục. Điều này cũng có nghĩa 2020 là một trong 3 năm nóng nhất được ghi nhận.


Climate Action Tracker scientists observe carbon pollution and the countries that promise to reduce it. A new study from the scientists says public promises to reduce emissions would limit warming to about 2.6 degrees Celsius. Warming could possibly be as low as 2.1 degrees Celsius.

Các nhà khoa học của Climate Action Trackers quan sát sự ô nhiễm carbon và các quốc gia hứa hẹn sẽ giảm thiểu lượng khí carbon. Một nghiên cứu mới từ những nhà khoa học này cho thấy những lời hứa công khai sẽ giảm khí thải sẽ hạn chế sự nóng lên ở khoảng 2.6 độ C. Sự nóng lên có thể giữ thấp ở mức 2.1 độ C.


Guterres saw hope that more than 100 countries have promised that by 2050 they will not be adding more heat-trapping gases to the atmosphere than trees and technology can remove. China and U.S. President-elect Joe Biden have promised net zero carbon emissions.

Guterres có niềm tin rằng hơn 100 quốc gia đã hứa hẹn rằng cho tới 2050 họ sẽ không thải thêm các loại khí gas giữ nhiệt vào không khí nhiều hơn lượng mà cây và công nghệ có thể hấp thu. Trung Quốc và Tổng thống trúng cử tại Hoa Kỳ Joe Biden đã hứa sẽ không thải thêm khí carbon.


But Guterres said the two U.N. reports “spell out how close we are to climate catastrophe.”

Nhưng Guterres cho biết hai báo cáo của Liên hợp quốc “chỉ ra rằng chúng ta đã gần thảm họa khí hậu đến mức nào”.


Nations should stop providing financial support for fossil fuels, he said. And countries need to fulfill their Paris promise to spend $100 billion yearly to help poorer countries develop cleaner energy.

Ông cũng cho biết, các quốc gia nên dừng việc hỗ trợ tài chính cho nhiên liệu hóa thạch. Và các quốc gia cần phải hoàn thành lời hứa Paris của mình là chi $100 tỷ hàng năm để giúp những quốc gia nghèo hơn phát triển nguồn nhiên liệu sạch hơn.


One of the new reports found countries would need to cut production of oil, coal and natural gas by 6 percent each year by 2030 to keep global temperatures from rising more than 1.5 degrees Celsius. But a review of eight major fossil-fuel producing nations showed they plan to increase production by 2 percent yearly. That means twice the amount of carbon-based fuel would come onto the market than would be able to keep the Paris goal within reach.

Một trong số các báo cáo mới phát hiện ra rằng các quốc gia sẽ cần cắt giảm 6% sản lượng dầu, than và khí thiên nhiên hàng năm cho đến năm 2030 để giữ mức tăng nhiệt độ toàn cầu không hơn 1.5 độ C. Nhưng một bản đánh giá về 8 quốc gia sản xuất nhiên liệu hóa thạch lớn cho thấy họ lên kế hoạch tăng sản lượng lên 2% hàng năm. Điều này có nghĩa lượng nhiên liệu khí carbon đi vào thị trường sẽ tăng gấp đôi so với con số có thể hoàn thành lời hứa Paris.


Governments in the Group of 20 major and developing economies have so far committed more money to support fossil fuel production than to aid the use of renewable energy, the report found.

Báo cáo cũng phát hiện các chính phủ trong nhóm quốc gia G20 có nền kinh tế phát triển lớn cho đến nay đã thỏa thuận trao nhiều khoản tiền hơn để hỗ trợ sản xuất nhiên liệu hóa thạch thay vì hỗ trợ cho giải pháp sử dụng năng lượng tái tạo.


Ivetta Gerasimchuk of the International Institute for Sustainable Development said investing in oil, coal and gas no longer makes economic sense because renewable energy is becoming less costly than fossil fuels. But, she said, “We see that instead of governments letting these fossil fuel projects die they resurrect them from the dead.”

Ivetta Gerasimchuk tại Viện Phát triển Bền vững Quốc tế cho biết đầu tư vào dầu, than và khí không còn có ý nghĩa kinh tế bởi năng lượng tái tạo đang dần trở nên rẻ hơn nhiên liệu hóa thạch. Tuy nhiên, bà chia sẻ, “Chúng ta thấy rằng thay vì để những dự án nhiên liệu hóa thạch chết đi, các chính phủ lại khơi chúng dậy từ nấm mồ.”


The WMO’s report found global warming is worsening in all seven important climate areas. But it said the problem is also increasing human suffering in an already bad year.

Báo cáo của WMO tìm ra rằng sự nóng lên toàn cầu đang ngày càng tệ đi tại cả 7 khu vực khí hậu quan trọng. Nhưng điều này cũng làm tăng lên những gì con người phải nếm trải trong một năm vốn đã tệ rồi.